Ministerstwo Sprawiedliwości po krytyce ze strony innych resortów oraz Rządowego Centrum Legislacji nieco poprawiło projekt założeń projektu nowelizacji ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Nie wszystkie uwagi zostały w nim jednak uwzględnione.

Najważniejszą zmianą jest obniżka ze 100 do 50 zł wysokości planowanej opłaty od wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. To cieszy, choć nie do końca. Dziś bowiem wnioskujący o uzasadnienie nie płaci ani grosza.

Modyfikacja planów

O planowanych podwyżkach w opłatach sądowych informowaliśmy w maju. Pomysły resortu wywołały ożywioną dyskusję. Pojawiło się wiele głosów sprzeciwu. Wśród przeciwników znalazło się m.in. Rządowe Centrum Legislacji.

Jak wzrosną opłaty

Jak wzrosną opłaty

źródło: DGP

– Motywem proponowanych zmian nie może być wyłącznie ich charakter fiskalny, nie służyłoby to bowiem celom wymiaru sprawiedliwości, zaś wysokie koszty stanowiłyby istotną barierę dostępu do sądu – wskazywał dr Jacek Krawczyk, wiceprezes RCL.

Po konferencji uzgodnieniowej w sprawie projektu założeń, w której wzięli udział przedstawiciele m.in. Ministerstwa Gospodarki, RCL oraz Ministerstwa Finansów, resort sprawiedliwości postanowił więc nieco zmodyfikować jego zapisy.

Istotnym celem nowelizacji jest skrócenie okresu rozpoznawania spraw przed sądem

Najistotniejszą zmianą jest obniżenie opłaty od wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia. Na początku MS chciało, aby opłata ta wynosiła 100 zł, teraz ma ona wynosić połowę tej sumy. Jak wyjaśnia Joanna Dębek z MS, pod wpływem uwag, jakie pojawiły się w trakcie uzgodnień, resort doszedł do wniosku, że istotnie opłata ustalona na poziomie 100 zł mogłaby być wygórowana.

– Uznaliśmy w związku z tym za zasadne obniżenie opłaty o połowę. Zabieg ten nie wpłynie w sposób istotny na możliwość osiągnięcia celów, którym ma służyć wprowadzenie tej opłaty, natomiast pozwoli uniknąć zarzutów o nadmierny fiskalizm projektowanej regulacji czy też wprowadzenie rozwiązania, które stwarza zbyt uciążliwą barierę dla stron postępowania w realizacji ich praw procesowych – wyjaśnia Joanna Dębek.

Co więcej, w projekcie znalazł się zapis, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona wnioskująca o uzasadnienie zaskarży wyrok, opłata uiszczona od wniosku będzie jej zaliczana na poczet opłaty od środka zaskarżenia.

Sprzeciw wobec zmian

I choć to dobre wiadomości dla uczestników postępowania, to jednak należy zaznaczyć, że większość podmiotów opiniujących projekt podczas konsultacji domagała się całkowitej rezygnacji z wprowadzania opłaty od wniosku o uzasadnienie. Dziś bowiem uzasadnienie sporządzane jest bezpłatnie.

– Postępowanie przed sądem I instancji nie jest wolne od opłat. Dlatego też w ich ramach strony powinny mieć prawo do uzyskania pisemnego uzasadnienia orzeczenia wydanego przez sąd – uważa Mariusz Haładyj, podsekretarz stanu w Ministerstwie Gospodarki.

Resort tymczasem wskazuje, że wprowadzenie opłat jest konieczne, gdyż będzie przeciwdziałało pochopnemu składaniu wniosków o sporządzenie uzasadnienia. I przytacza statystyki, z których wynika, że w ponad 55 proc. spraw tego typu wnioskom nie towarzyszył zamiar zaskarżenia orzeczenia. Te argumenty nie trafiły jednak do RCL.

– Statystyki pokazujące proporcje między liczbą złożonych odwołań a liczbą sporządzonych uzasadnień do orzeczeń, od których nie wniesiono odwołania, nie przesądzają o zamiarach stron – mówił dr Jacek Krawczyk.