statystyki

Patologie w sądownictwie administracyjnym: Wykładnia contra legem coraz popularniejsza

autor: Wojciech Serafiński04.11.2017, 08:15
NSA niepotrzebnie mnoży wątpliwości, najczęściej nie uzasadniając dokonywanych wykładni i często nie odnosząc się do argumentów oraz wykładni prezentowanej przez podatników

NSA niepotrzebnie mnoży wątpliwości, najczęściej nie uzasadniając dokonywanych wykładni i często nie odnosząc się do argumentów oraz wykładni prezentowanej przez podatnikówźródło: ShutterStock

W orzecznictwie sądów administracyjnych coraz częściej utrwalają się linie, które nie tylko są trudne do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, lecz także często pozostają wręcz contra legem.

Sądownictwo administracyjne boryka się od lat z patologiami. Są wśród nich m.in.: ignorowanie podatników, rozbieżności w orzecznictwie, nieuzasadnione prawnie zmiany linii orzeczniczych lub trwanie latami w błędnych liniach i coraz częściej spotykana wykładnia contra legem (niezgodna z ustalonym przez ius interpretandi kanonem wykładni przepisów prawa, akceptowanym przez doktrynę prawa, sądy i inne organy). Znakomitym i jakże aktualnym przykładem takiej wykładni dokonywanej przez sądy administracyjne są orzeczenia niweczące wolę ustawodawcy wskazaną w art. 21 ust. 1 pkt 83 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (zwolnienie od opodatkowania należności zagranicznych żołnierzy).

Spór dotyczył formy pełnionej służby (wyznaczenia lub skierowania) oraz tego, czy wymienione w przepisie podmioty mogły realizować wskazane zadania w ramach jednostek wojskowych, czy także poza nimi. Ostatecznie po wielu latach rozbieżności w orzecznictwie, jakie miały miejsce do końca 2010 r., NSA rozstrzygnął go na korzyść podatników, dokonując wykładni secundum legem (wyrok z 17 stycznia 2011 r., sygn. akt II FPS 5/10).

Orzecznicze rozbieżności

Analizowany przepis zmienił brzmienie 1 stycznia 2011 r. Spowodowało to, że obecnie zwolnienie przysługuje tylko tym żołnierzom, którzy realizują wymienione w nim zadania w ramach jednostek wojskowych. Wcześniej przysługiwało wszystkim – bez względu na ich przynależność do jednostki wojskowej. W wyniku zmiany spór odżył na nowo, a NSA – dokonując wzajemnie wykluczających się ocen – znów doprowadza do niekonstytucyjnego różnicowania podatników, mimo że mają oni te same cechy relewantne.

W wyroku z 30 czerwca 2016 r. NSA uznał, że w analizowanym przepisie chodzi o jednostki wojskowe w rozumieniu ustawy o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych RP poza granicami państwa (II FSK 1102/14), a więc tylko o polskie jednostki wojskowe. Sąd kompletnie nie uzasadnił jednak swej oceny i nie wyjaśnił, z jakich przepisów, reguł czy zasad wynika.

Inaczej tę kwestię ocenił ten sam NSA w wyrokach z 23 kwietnia 2015 r. (II FSK 724/13) i z 18 listopada 2016 r. (II FSK 2639/14). W wyroku z 13 lipca 2016 r. NSA wskazał wręcz, że nie ma „żadnych podstaw prawnych, aby wobec braku odesłania w art. 21 ust. 1 pkt 83 lit. a) u.p.d.o.f. do stosowania definicji pojęcia »jednostka wojskowa« zgodnie z rozumieniem przepisów konkretnej ustawy stosować definicję tego pojęcia mniej korzystną dla podatnika” (II FSK 2030/14).

Inny skład orzekający NSA – w wyroku z 14 grudnia 2016 r. – wskazał, że przepis ma zastosowanie wyłącznie do żołnierzy skierowanych (II FSK 3392/14). Odmiennego zdania był NSA w wyroku z 3 sierpnia 2016 r. (II FSK 1548/14).


Pozostało jeszcze 82% treści

Czytaj wszystkie artykuły na gazetaprawna.pl oraz w e-wydaniu DGP
Zapłać 97,90 zł Kup abonamentna miesiąc
Mam kod promocyjny
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Komentarze (8)

  • gerwazy(2017-11-05 12:00) Zgłoś naruszenie 162

    Proponuję na sędziów administracyjnych brać jeszcze więcej niż do tej pory historyków prawa i filozofów prawa oraz innych oderwanych od życia teoretyków z wydziałów prawa i administracji. Więcej ich, WIYNCYJ!!! Będzie na pewno lepiej.

    Odpowiedz
  • Bert(2017-11-04 17:04) Zgłoś naruszenie 154

    Ciekawe rzeczy powiada pan serafiński - sądy administracyjne : "ignorują podatników", "rozbieżności w orzecznictwie", "wykładnia contra legem". Na ile znam sposób argumentacji tego pana, to wykładnia contra legem jest raczej jego specjalnością. Nie polecam.

    Odpowiedz
  • mm(2017-11-04 15:36) Zgłoś naruszenie 120

    podatki to nie całość orzecznictwa sądowoadministracyjnego. może redaktorzy zwróciliby uwagę na absurdy izb ogólnoadministracyjnych. np. od dekady NSA ma własną definicję "linii zabudowy", która jest sprzeczna z definicją, jaką architekci i urbaniści uczą się na studiach (brak definicji legalnej). orzekają o czymś o czym nie mają bladego pojęcia.

    Odpowiedz
  • logik(2017-11-04 10:55) Zgłoś naruszenie 1022

    sądy STALINOWSKIE w Polsce należy jak najszybciej rozpędzić i utworzyć nowe z nowych ludzi. Obecnych tzw. sędziów potraktować co najmniej jak UB-eków (SB-ków), bo to jeszcze gorsza zaraza (to byli "nadzorcy" wspólnie z prokuraturą). Dla "zasłużonych sędziów" zastosować program CELA+ Oni nauczeni są bezkarności. Dopóki sędziowie i prokuratorzy nie będą odpowiadać za bezprawie i z hukiem wylatywać, to nic się nie zmieni.

    Pokaż odpowiedzi (1)Odpowiedz
  • al(2017-11-04 16:50) Zgłoś naruszenie 103

    Sądy administracyjne to dramat. Sam uważam, że poziom sędziów jest żenujący, ale patrząc na ostatnie propozycje legislacyjne płynące z kręgów rządowych mam poważne wątpliwości czy pierwsza i druga władza są w stanie je uzdrowić. Co drugi pomysł legislacyjny albo jest niekonstytucyjny, albo opresyjny wobec obywateli ! Tak jakby ktoś z dnia na dzień przełożył całemu aparatowi wajchę i wydał dyspozycję: "walić szarych obywateli, liczy się Lewiatan". I mówię to jako wyborca prawicy. RPO też jest za mało aktywny, czepia się spraw ideolo, ale np. fiskalne strzyżenie obywateli jakoś mu specjalnie nie przeszkadza.

    Odpowiedz
  • Liberal(2017-11-05 10:44) Zgłoś naruszenie 710

    Sądy administracyjne w porównaniu z powszechnymi to jak Rolls Royce przy Syrence.

    Pokaż odpowiedzi (1)Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Galerie

Polecane