statystyki

Zadośćuczynienie za zerwane więzi

autor: Tomasz Młynarski03.01.2017, 08:58; Aktualizacja: 03.01.2017, 09:42
paragraf prawo

paragraf prawoźródło: ShutterStock

Wartością, która w ostatnich latach coraz mocniej ugruntowuje swoją pozycję jako podlegające ochronie cywilnoprawnej dobro osobiste, jest prawo do życia rodzinnego.

Reklama


Przepisy kodeksu cywilnego nie definiują pojęcia „dobro osobiste”, przyjąć jednak można, że jest to wartość niemajątkowa, związana z osobowością człowieka i powszechnie uznana w danym społeczeństwie, jak lapidarnie, acz trafnie stwierdził prof. Adam Szpunar. Przewidziany w art. 23 k.c. katalog dóbr osobistych ma charakter otwarty. Tym samym wraz ze zmianami stosunków społecznych pewne wartości mogą zostać uznane za dobra osobiste, te zaś, które były tak postrzegane w przeszłości, mogą ten przymiot tracić. Wśród nowych postaci dóbr osobistych „odkrytych” w orzecznictwie i doktrynie można wskazać m.in. godność, nietykalność cielesną, kult po zmarłej osobie bliskiej, prawo do prywatności czy prawo do korzystania z nieskażonego środowiska. Rozszerzanie się katalogu dóbr osobistych wpisuje się w proces intensyfikacji majątkowej ochrony tych dóbr, co można ocenić jako skutek nadrabiania w tym zakresie zaszłości historycznych, związanych z negatywną oceną roszczeń o naprawienie krzywdy moralnej w okresie PRL.

Wartością, która w ostatnich latach coraz mocniej ugruntowuje swoją pozycję jako podlegające ochronie cywilnoprawnej dobro osobiste, jest prawo do życia rodzinnego. Trudno się temu dziwić. Konstytucja przewiduje, że rodzina, małżeństwo, macierzyństwo i rodzicielstwo pozostają pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej (art. 18), a każdy ma prawo do ochrony życia rodzinnego (art. 47). Europejska konwencja praw człowieka wskazuje z kolei, że każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego (art. 8). Oczywiście nie każde prawo konstytucyjne musi być jednocześnie dobrem osobistym, jednak powszechna społeczna aprobata dla wartości rodzinnych oraz doniosłe znaczenie więzi rodzinnych w naszym życiu każą przychylnie spojrzeć na możliwość uwzględnienia prawa do życia w rodzinie w ramach katalogu dóbr osobistych. Dość wspomnieć, że Polacy nieodmiennie wskazują na szczęście rodzinne jako najważniejszą wartość w ich codziennym życiu (78 proc. według badania CBOS „Rodzina – jej współczesne znaczenie i rozumienie” z 2013 r.). Również najwyższy poziom zadowolenia przypisujemy rodzinie – 92 proc. Polaków jest zadowolonych ze swoich dzieci, a 89 proc. z małżeństwa (badanie CBOS „Zadowolenie z życia” z 2016 r.).

Zadośćuczynienie za śmierć bliskiego...

Dokonana w 2008 r. nowelizacja art. 446 k.c., polegająca na dodaniu par. 4 przewidującego możliwość przyznania zadośćuczynienia pieniężnego na rzecz najbliższych członków rodziny w razie śmierci poszkodowanego, wpłynęła w istotny sposób na ugruntowanie się linii orzeczniczej, w świetle której również wcześniej istniała podstawa prawna przyznania zadośćuczynienia – art. 448 k.c. Śmierć osoby najbliższej powoduje bowiem naruszenie dobra osobistego osoby związanej emocjonalnie ze zmarłym (m.in. uchwała SN z 13 lipca 2011 r., sygn. akt III CZP 32/11). Co znamienne, w poszczególnych orzeczeniach Sąd Najwyższy określał naruszone w ten sposób dobro osobiste w rozmaity sposób, jako: „więź” (między rodzicami a dzieckiem), „więź rodzinną (której zerwanie powoduje ból, cierpienie i rodzi poczucie krzywdy)”, „prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi”, więź emocjonalną” (łączącą osoby bliskie) czy „szczególną więź emocjonalną” (między członkami rodziny). W postanowieniu z 27 czerwca 2014 r. (sygn. akt III CZP 2/14) Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że rozbieżność w ujmowaniu dobra osobistego podlegającego ochronie w przypadku śmierci osoby bliskiej ma charakter pozorny i nie powoduje rozbieżności w stosowaniu prawa.


Pozostało jeszcze 71% treści

Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc 97,90 zł
Zamów abonament

Mam już kod SMS
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję
Więcej na ten temat

Reklama


Artykuły powiązane

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Prawo na co dzień

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

SzukajDodaj kancelarię

Polecane

Reklama