statystyki

Sanetra: Ciemne prawo nie uzasadnia braku rozstrzygnięcia

autor: Walerian Sanetra14.01.2016, 07:34; Aktualizacja: 14.01.2016, 10:30
prawo

Z punktu widzenia generalnego nakazu rozstrzygnięcia, szczególnie istotna jest reguła orzekania większością głosów bez możliwości wstrzymania się od głosowania.źródło: ShutterStock

W myśl kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego z 1825 r. (art. 4) sędzia, który odmówił sądzenia pod pozorem, że prawo milczy, że jest ciemne lub niedostateczne – może być pociągnięty do sądu jako winny odmówienia sprawiedliwości.

Przytoczony przepis wyraża ogólniejszą myśl, stanowiącą trwały element kształtowanej przez wieki w naszym kręgu cywilizacyjnym kultury prawnej: sąd nie może odmówić wymierzenia sprawiedliwości, jeżeli sprawa należy do jego właściwości i zostanie do niego skierowana we właściwy sposób. Zasada ta ujmowana jest także szerzej i odnoszona bywa do ogółu organów władzy publicznej zobowiązanych do działania w myśl reguły art. 7 Konstytucji RP. Postępując praworządnie, nie powinny się one uchylać od podejmowania decyzji (rozstrzygania, załatwienia żądań i wniosków), zwłaszcza w sprawach kierowanych do nich przez obywateli. Zasada ta znajduje między innymi wyraz w regulacjach przewidujących skargę na bezczynność organu publicznego i bywa określana mianem generalnego nakazu rozstrzygnięcia.

Generalny nakaz rozstrzygnięcia ma jednak przy tym wszystkim szczególne znaczenie w sferze sprawowania władzy sądowniczej, która – zgodnie z art. 10 ust. 2 Konstytucji RP – należy do sądów i trybunałów. W wymiarze sprawiedliwości współcześnie znajduje on odbicie głównie w ustanowieniu prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). Jednym z jego elementów składowych jest prawo do uzyskania wyroku, czyli do merytorycznego rozstrzygnięcia o prawach, obowiązkach i odpowiedzialności osoby wnoszącej do sądu sprawę lub oskarżonej. Prawo do wyroku stanowi efekt rozwoju reguł prawnych i wielowiekowych doświadczeń w stosowaniu ich przez sądy. Wynikała z nich konieczność przyjęcia określonych rozwiązań organizacyjnych i proceduralnych, przy jednoczesnym respektowaniu niezawisłości sędziowskiej. Znajdowało to wyraz między innymi w formułowaniu takich przepisów, jak ten przytoczony na wstępie, nakładających na sędziego obowiązek wydania wyroku także wtedy, gdy prawo „milczy, jest ciemne lub niedostateczne”. Temu samemu służyło i służy przyjęcie zasady rozstrzygania spraw sądowych w ustalonych składach (bez możliwości orzekania np. przez dwóch sędziów, gdy przepisy przewidują skład trzyosobowy), większością głosów i bez możliwości wstrzymania się od głosu. Trudno w takim przypadku mówić o złamaniu zasady niezawisłości sędziego. Jednocześnie eliminuje się w ten sposób możliwość uchylenia się przez sąd od wydania wyroku oraz umorzenia postępowania z tego powodu, że sędziowie różnią się co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Nieprzypadkowo też przepisy – co do zasady – ustanawiają regułę orzekania w składach nieparzystych (skład jednego sędziego, skład trzyosobowy, pięcioosobowy, siedmioosobowy) oraz – gdy z uwagi na dużą liczebność składu orzekającego, tam gdzie skład ten bywa parzysty – w razie równej liczby głosów przewidują odroczenie posiedzenia, a nie umorzenie postępowania bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (por. np. par. 101 ust. 4 regulaminu Sądu Najwyższego).


Pozostało 53% tekstu

Prenumerata wydania cyfrowego

Dziennika Gazety Prawnej
7,90 zł
cena za dwa dostępy
na pierwszy miesiąc,
kolejny miesiąc tylko 79 zł
Oferta autoodnawialna
KUPUJĘ

Pojedyncze wydanie cyfrowe

Dziennika Gazety Prawnej
4,92 zł
Płać:
KUPUJĘ
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Kup licencję

Polecane

Reklama

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Galerie

Polecane