Jednostki samorządu terytorialnego realizując swoje zadania zwłaszcza w zakresie inwestycji borykają się z problemem braku środków finansowych. Znaczne wydatki inwestycyjne mogą być jedną z przyczyn powstania deficytu budżetowego. W celu jego pokrycia niezbędne jest pozyskanie dodatkowych przychodów pokrywających powstały deficyt. Zgodnie z art. 217 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009r. Nr 157 poz. 1240 z późn. zm.) jedną z form pokrycia deficytu budżetu jednostki samorządu terytorialnego jest uzyskanie przychodów pochodzących ze sprzedaży papierów wartościowych wyemitowanych przez daną jednostkę. Jednym z rodzajów papierów wartościowych jest obligacja komunalna.

Sukces emisji

Zasady emisji, zbywania, nabywania i wykupu obligacji określa ustawa z 29 sierpnia 1995r. o obligacjach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001r. Nr 120 poz. 1300 z późn. zm.).

Obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia.

Obligacja powinna zawierać w szczególności:

1) podstawę prawną emisji (w przypadku obligacji komunalnych emitowanych np. przez gminę będzie to stosowna uchwała rady gminy),

2) nazwę i siedzibę emitenta, miejsce i numer wpisu do właściwego rejestru albo wskazanie jednostki samorządu terytorialnego, związku tych jednostek, będących emitentem,

3) nazwę obligacji i cel jej wyemitowania, (w przypadku obligacji komunalnych istnieje obowiązek określenia celu emisji),

4) wartość nominalną i numer kolejny obligacji,

5) opis świadczeń emitenta, ze wskazaniem w szczególności wysokości tych świadczeń lub sposobu ich ustalania, terminów, sposobów i miejsc ich spełniania,

6) oznaczenie obligatariusza – przy obligacji imiennej,

7) ewentualny zakaz lub ograniczenie zbywania obligacji imiennej,

8) datę, od której nalicza się oprocentowanie, wysokość oprocentowania, terminy jego wypłaty i miejsce płatności – jeżeli warunki emisji przewidują oprocentowanie, oraz warunki wykupu,

9) zakres i formę zabezpieczenia albo informację o jego braku,

10) miejsce i datę wystawienia obligacji,

11) podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu emitenta, przy czym podpisy te mogą być odtwarzane sposobem mechanicznym.

Obligacja będąc de facto dłużnym papierem wartościowym umożliwia jednostkom samorządu terytorialnego (lub innym emitentom) pozyskanie środków finansowych w średnim i długim okresie w celu sfinalizowania przedsięwzięć inwestycyjnych. Zatem podstawową dla emitenta korzyścią z emisji obligacji jest uzyskanie środków na pokrycie zaplanowanych wydatków. Ponadto emisja obligacji komunalnych może przynieść dla jej emitenta korzyści w postaci:

● efektu gospodarczego – zostaną zrealizowane inwestycje istotne dla danej społeczności lokalnej,

● efektu promocyjnego – poprzez dotarcie informacji o emitencie do szerokiego grona potencjalnych inwestorów, dane miasto lub region może uzyskać dodatkowe inwestycje opłacane bezpośrednio ze środków inwestora prywatnego.

Zakończona sukcesem emisja obligacji wzmacnia wiarygodność emitenta co może powodować, iż następne emisje również będą cieszyły się zainteresowaniem potencjalnych obligatariuszy. Poprzez emisję obligacji jednostka samorządu terytorialnego uzyskuje możliwość rozłożenia obciążeń finansowych na szereg lat dzięki czemu użytkownicy zrealizowanej infrastruktury mogą partycypować w kosztach jej realizacji.

Podstawowe pojęcia

Z emisją obligacji związane są pewne pojęcia charakterystyczne tylko dla tej formy papierów wartościowych. Do podstawowych określeń można zaliczyć;

Termin wykupu – po upływie tego terminu emitent zobowiązany jest dokonać wykupu obligacji, tzn. wypłacić należne kwoty właścicielowi obligacji.

W zależności od terminu wykupu obligacje dzielą się na: krótkoterminowe (okres ich wykupu jest krótszy niż 5 lat), średnioterminowe (okres wykupu od 5 do 10 lat), długoterminowe (wykup następuje po okresie dłuższym niż 10 lat).

Wartość nominalna – jest to wartość od której naliczane są odsetki. Emitent wykupuje obligację po upływie terminu zapadalności po wartości nominalnej powiększonej o należne odsetki.

Cena emisyjna – jest to cena, po której obligacja jest sprzedawana w momencie emisji jej pierwszemu nabywcy. Może być mniejsza lub większa od wartości nominalnej. Cena emisyjna zależy między innymi od przewidywanego przez emitenta zainteresowania zakupem obligacji oraz od ich oprocentowania.

Oprocentowanie (kupon) – wartość wyrażona w procentach od ceny nominalnej obligacji, płatna zwykle w okresach regularnych np. co pół roku, raz w roku. Emitent może ustalić stałą stopę procentową (kupon stały) co jest szczególnie korzystne w przypadku wzrostu stóp procentowych. Najczęściej spotykane są jednak obligacje w których oprocentowanie jest zmienne.

Obligacja imienna – wskazuje konkretnie właściciela obligacji (stosowana najczęściej w przypadku emisji zamkniętej).

Obligacja na okaziciela – właścicielem obligacji jest osoba która ją aktualnie posiada.

Emisja obligacji może nastąpić jako:

● publiczna – jeżeli propozycja zakupu obligacji skierowana jest do nieoznaczonego adresata.

● niepubliczna – gdzie propozycja nabycia obligacji skierowana jest do konkretnych adresatów.

● publiczne proponowanie nabycia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.