Prawo handlowe daje wspólnikom możliwość występowania w obrocie nie jako wszyscy razem, lecz jako niezależny od nich podmiot
Spółki cywilna i spółka jawna to z pozoru dwie proste formy prawne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej w mniejszym zakresie. Podobnie wygląda w nich np. kwestia obowiązków sprawozdawczych oraz opodatkowania wspólników. Na tym jednak podobieństwa się kończą. Poza tym różni je niemal wszystko, począwszy od tego, że spółka cywilna w istocie nie jest nawet spółką.
De facto to tylko bardziej rozbudowana umowa o współpracę pomiędzy przedsiębiorcami prowadzącymi działalność gospodarczą czy to w formie wpisu do ewidencji (CEIDG), czy to w formie spółki handlowej. Przedsiębiorcami są więc wspólnicy spółki cywilnej, nie zaś ona. Jedynie na gruncie podatku od towarów i usług spółka cywilna pojawia się odrębnie od jej wspólników (np. wystawiają faktury kontrahentom).
W pozostałym zakresie (np. podatek dochodowy, składki na ubezpieczenie społeczne) obowiązki spoczywają na wspólnikach, zgodnie z przepisami regulującymi formę prowadzonej przez nich działalności gospodarczej.
Zgoła odmiennie przedstawia się sytuacja w spółce jawnej. To ona jest bowiem podmiotem praw i obowiązków, przedsiębiorcą oraz płatnikiem składek należnych od wspólników. Spółka jawna wpisywana jest do Krajowego Rejestru Sądowego, spółka cywilna nie podlega żadnej rejestracji. Wyjaśnić również należy, że wspólnicy spółki jawnej mogą wnieść swe dotychczasowe przedsiębiorstwa jako wkład do spółki albo prowadzić je dalej – jeśli umowa spółki na to zezwala.
Spółka cywilna przeznaczona jest zatem dla przedsiębiorców, którzy bądź zajmują się, bądź też zamierzają zająć się działalnością gospodarczą w szerszym zakresie niż działalność tę prowadzić będą w formie tej spółki (np. spółka cywilna powołana jest dla działalności A, wspólnicy zaś prowadzą działalność A oraz dodatkową działalność B) albo nie chcą rezygnować z prowadzenia dotychczasowej własnej firmy. Spółka jawna jest lepszym rozwiązaniem dla osób skupiających się na wspólnym celu, pragnących skoncentrować się razem na głównym przedmiocie swojej działalności gospodarczej, a przy tym nie muszą prowadzić niezależnych przedsiębiorstw.

Porównanie podstawowych cech

Michał Koralewski, radca prawny, wspólnik zarządzający w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku