Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego i naprawczego podstawowym zadaniem postępowania upadłościowego jest najpełniejsze zaspokojenie roszczeń wierzycieli z majątku niewypłacalnego dłużnika.
Zazwyczaj jednak majątek upadłego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Ten stan rzeczy wymusił niejako regulację przewidzianą w art. 342, której głównym celem jest ochrona poszczególnych wierzytelności. Zaspokojenie wierzytelności opiera się na zasadzie uprzywilejowania (pierwszeństwa) i zasadzie proporcjonalności (stosunkowości). Zgodnie z tą pierwszą pewne wierzytelności mają pierwszeństwo zaspokojenia przed pozostałymi (zaspokajanie poszczególnych kategorii) – jeżeli suma, która została przeznaczona do podziału, nie wystarcza na zaspokojenie w całości wszystkich należności, należności dalszej kategorii zaspokaja się dopiero po zaspokojeniu w całości należności poprzedzającej kategorii.
Proporcjonalność polega na tym, że wierzytelności są zaspakajane proporcjonalnie do ich rozmiaru – tzn. gdy majątek był niewystarczający na zaspokojenie w całości wszystkich należności tej samej kategorii, należności te zaspokaja się stosunkowo do wysokości każdej z nich. Wyróżnia się pięć kategorii wierzytelności.