Według resortu, przygotowanie jednolitego, wspólnego dla wszystkich rodzajów mediacji unormowania jest niezbędne, bo tylko w ten sposób "można uzyskać pożądany efekt upowszechnienia mediacji i uczynienia z niej instytucji dnia codziennego".

Mediacja to pozasądowy proces dochodzenia do porozumienia w sytuacji konfliktu - przy udziale osoby trzeciej, neutralnej i bezstronnej - mediatora. W takim trybie obecnie rozpatrywane są przede wszystkim sprawy związane z konfliktami sąsiedzkimi i rodzinnymi.

"Cieszę się, że w końcu temat mediacji został całościowo poruszony, a nasze zajęcie potraktowano jako zawód, a nie wolontariat; w niektórych punktach ministerialny projekt wymaga jednak dopracowania" - powiedziała prezes Krajowego Stowarzyszenia Mediatorów Izabela Zajączkowska.

Projekt, zamieszczony na stronach resortu, ma na razie charakter roboczy i jest na etapie konsultacji. Jak wskazano w jego uzasadnieniu, obecnie kwestie mediacji w sprawach karnych, nieletnich i cywilnych są odmiennie uregulowane. Powoduje to, iż mediacja "jest instytucją mało przejrzystą i z tego powodu niewzbudzającą zaufania, a z braku klarownych regulacji również nieznajdującą uznania w oczach praktyków".

Według planowanych unormowań wprowadzone zostałyby jednolite normy postępowania mediacyjnego

Postępowanie takie mogłoby się toczyć w sprawach: karnych, administracyjnych, o czyny karalne nieletnich, a także cywilnych - w tym rodzinnych, gospodarczych i z zakresu prawa pracy. Ponadto możliwość mediacji przewidziano w sprawach o wykroczenia, w których na razie taka możliwość nie istnieje.

Projekt określa też zasady, jakie musi spełniać każda mediacja - jej dobrowolność, bezstronność mediatora, poufność i tajemnicę. Według planowanych przepisów miałby zostać wprowadzony podział na mediatorów zawodowych i społecznych. Zawodowym mediatorem nie mógłby być jednak m.in. czynny zawodowo sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny, referendarz sądowy oraz funkcjonariusz policji i służby więziennej. Z kolei mediator społeczny mógłby działać jedynie przy mediatorze zawodowym i prowadzić mediacje przydzielone mu przez mediatora zawodowego.

Mediatorzy zawodowi mogliby działać indywidualnie, ale też jako przedstawiciele organizacji pozarządowych lub ośrodków mediacyjnych powołanych przez samorządy. Listy takich mediatorów i organizacji prowadziłyby sądy okręgowe. Mediator zawodowy otrzymywałby wynagrodzenie określone według zasad regulujących opłaty za czynności adwokackie z tytułu pomocy prawnej udzielanej z urzędu.