Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów trybunał przypomniał, że zaskarżone rozporządzenie utraciło moc obowiązującą 31 grudnia 2015 r.  Jednakże, stosownie do par. 21 nowego aktu wykonawczego w sprawie opłat za czynności adwokackie, „do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji”. Kwestionowany par. 2 ust. 3 będzie zatem stanowił podstawę rozstrzygnięć sądów o kosztach postępowania w sprawach wszczętych i niezakończonych przed 1 stycznia 2016 r.

Odnosząc się do meritum, Trybunał Konstytucyjny nie podzielił zarzutu przedstawionego w skardze konstytucyjnej, że brak zaliczenia podatku VAT do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata z wyboru, ogranicza dostęp do sądu. W ocenie TK nie można utożsamiać dostępności do sądu z „ekonomiczną opłacalnością” wszczęcia czy też prowadzenia postępowania sądowego.

Trybunał nie podzielił również stanowiska skarżącego, że brak zaliczenia podatku VAT do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata z wyboru, narusza jej prawo do sprawiedliwej procedury. Art. 45 ust. 1 konstytucji nie gwarantuje bowiem zwrotu wszelkich wydatków, które strona poniosła w celu dochodzenia roszczeń lub obrony swoich praw. "Orzekając o kosztach postępowania sąd nie jest związany treścią umowy adwokata z klientem, w której strony mogą dowolnie kształtować warunki umowy i wysokość wynagrodzenia pełnomocnika" - wskazał TK. 

Dodał, że przyjęcie zasady, że podatek od towarów i usług powinien być doliczany w każdym przypadku, gdy sąd przyznaje stronie zwrot kosztów procesu, mogłoby prowadzić do wtórnej niekonstytucyjności zasad zwrotu kosztów postępowania.

Przewodniczącym składu orzekającego był sędzia TK Leon Kieres, sprawozdawcą był wiceprezes TK Stanisław Biernat.

PS/źródło: TK