Problem powstał w związku z wejściem w życie ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.). Przepis tej ustawy, który określa kwalifikacje zawodowe konieczne do wykonywania zawodu audytora wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych, nie wymienia wśród nich ukończenia aplikacji i złożenia egzaminu kontrolerskiego lub złożenia egzaminu kwalifikacyjnego na stanowisko inspektora kontroli skarbowej. Jak wskakuje rzecznik wymagania te były określone we wcześniejszej ustawie o finansach publicznych z 2005 r.

W nowelizacji ustawodawca ustalił dwuletni okres przejściowy, do 31 grudnia 2011 r., w jakim osoby te mogą nadal wykonywać audyt wewnętrzny. Do tego czasu musiały jednak uzupełnić swoje kwalifikacje zawodowe.

Według RPO sytuacja dotycząca inspektorów kontroli skarbowej oraz kontrolerów NIK może stać w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony praw nabytych. Rzecznik wskazuje też, że zmiana, która odbiera pewnej grupie osób uprawnienia zawodowe w przypadku, gdy ustawodawca nie wykazał merytorycznego uzasadnienia, może naruszać konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego. Natomiast przy zmianie w przepisach o finansach publicznych nie zostało wskazane, jakie braki w przygotowaniu i doświadczeniu zawodowym inspektorów kontroli skarbowej i kontrolerów NIK uniemożliwiają im pełnienie funkcji audytorów wewnętrznych po 31 grudnia 2011 r. W związku z tym RPO prosi o przedstawienie stanowiska ministra w sprawie.