tworzenie ustawowej definicji związków partnerskich zajmie prawnikom z pewnością jeszcze wiele czasu. Projekt ustawy o związkach partnerskich przygotowany przez SLD, zamiast łagodzić obyczaje i przybliżać nas do tego celu, wzbudza coraz więcej kontrowersji i antagonizmów. A przecież nie dotarł jeszcze nawet do laski marszałkowskiej.

Projekt przewiduje między innymi możliwość zawierania u notariusza umów przez partnerów bez względu na ich płeć. W umowach takich regulowane byłyby sprawy wzajemnych relacji majątkowych i osobistych konkubentów oraz par jednopłciowych, a także ich wspólnych dzieci. Projekt reguluje również możliwość rozwiązania takiej umowy. Zaproponowane zmiany opierają się na rozwiązaniach obowiązujących we Francji.

Ale przecież i teraz, nie czekając na specjalną ustawę, partnerzy – bez względu na płeć – nie są bezradni. Mogą bronić swoich praw majątkowych, praw do dzieci i dziedziczenia, powołując się na rozwiązania zawarte w obowiązujących ustawach i kodeksach. Mają oni takie same prawa jak osoby samotne. Przysługuje im wprawdzie mniej uprawnień niż małżonkom, ale nie są dyskryminowani przez prawo tylko z tego powodu, że nie wzięli ślubu.

Notariusz zabezpieczy sprawy majątkowe

Między partnerami (inaczej niż między małżonkami) nigdy nie powstaje wspólność majątkowa. Każdy z nich wypracowuje swój majątek osobisty. Taka sytuacja bywa korzystna, ponieważ z majątku osobistego partner nie odpowiada za długi drugiego i komornik nie może zająć jego rzeczy na zaspokojenie roszczeń wierzyciela.

Partnerzy mogą razem kupić nieruchomość, np. mieszkanie lub działkę. W akcie notarialnym określa się wówczas, jaką część nieruchomości każdy z nich nabył. Nie kupują więc automatycznie po połowie (jak małżonkowie). Gdy partnerzy się rozstaną, każdy może domagać się zniesienia współwłasności. Spór między nimi co do sposobu podziału rozstrzygnie sąd.

Własność rzeczy partnerzy mogą przenosić między sobą na podstawie umowy darowizny. W ten sposób obdarowany partner staje się właścicielem lub współwłaścicielem np. nieruchomości, która wcześniej należała do drugiego.

Partnerzy mogą też zawrzeć umowę o dożywocie i wówczas właściciel mieszkania przeniesie jego własność na drugiego w zamian za opiekę, zapewnienie utrzymania, wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, a nawet sprawienia mu własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym.

Ważne!

Od dnia zawarcia związku małżeńskiego małżonkowie, którzy nie zawarli umowy o rozdzielności majątkowej, tworzą majątek wspólny. Bez względu na to, kto z nich dokonał zakupu ruchomości, wchodzi ona w skład majątku wspólnego. Nieruchomości zawsze nabywają po połowie. Majątek osobisty małżonka obejmuje tylko rzeczy nabyte przed ślubem, a w czasie małżeństwa te, które zostały otrzymane na podstawie umowy darowizny lub odziedziczone. Niektóre składniki majątku wspólnego mogą być zajęte przez komornika na poczet zadłużenia drugiego (np. wynagrodzenie za pracę).

Testament ureguluje dziedziczenie

Spadek po zmarłym partnerze drugi może odziedziczyć tylko wówczas, gdy zostanie powołany w testamencie. Dziedziczy wówczas cały spadek lub jego część, zgodnie z wolą testatora. Nie ma żadnego znaczenia, w jakiej formie zostanie sporządzony testament: ustnej, notarialnej, czy też zostanie własnoręcznie napisany przez spadkodawcę.

Do partnera, który objął całą masę spadkową na mocy testamentu, pominięci w nim rodzeństwo, dzieci, wnuki i nierozwiedziony oraz niepozostający w separacji małżonek spadkodawcy mogą wystąpić z roszczeniem o zachowek w wysokości połowy albo dwóch trzecich swojego udziału w spadku, który objęliby, dziedzicząc z mocy ustawy. Rodzeństwo, bratankowie, siostrzeńcy i dziadkowie (czyli pozostali spadkobiercy ustawowi) nie mogą od partnera zmarłego żądać zachowku w razie pominięcia w testamencie.

Co ważne, partner nie dziedziczy po drugim z mocy ustawy (tak jak w przypadku małżonków). Nie będzie więc miał żadnych praw do spadku, gdy nie zostanie na jego rzecz sporządzony testament.

Spadkodawca może w testamencie ustanowić zapis na rzecz swojego partnera. Zobowiąże w ten sposób spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do określonego świadczenia majątkowego na jego rzecz.

Od 23 października na rzecz partnera można w testamencie ustanowić zapis windykacyjny i przekazać mu w ten sposób mieszkanie, samochód, działkę, obrazy, biżuterię itp.

Ważne!

Przy dziedziczeniu partnerzy mają znacznie mniejsze prawa niż małżonkowie. Małżonek dziedziczy z mocy ustawy, czyli nie musi być do spadku powołany w testamencie. Przysługuje mu prawo do co najmniej jednej czwartej masy spadkowej, gdy dziedziczy razem z dziećmi. Gdy nie ma dzieci, a on dziedziczy razem z rodzeństwem lub rodzicami zmarłego, ma prawo do połowy spadku. W razie braku krewnych otrzymuje cały spadek. Małżonek pominięty w testamencie może domagać się zachowku, a wydziedziczony udowadniać przed sądem, że nie było podstaw do wydziedziczenia.