Od 2011 r. podstawowy podatek od towarów i usług wzrósł z 22 do 23 proc. Natomiast stawka 7 proc. została podniesiona do 8 proc., z kolei stawka 3 proc. do 5 proc. Negatywne konsekwencje dla procesu zakupowego, podlegającego przepisom ustawy Prawo zamówień publicznych, wynikające ze zmian VAT, można było zaobserwować już podczas poprzednich zmian stawki tego podatku. Nie inaczej będzie i tym razem.

Definicja ceny zgodnie z ustawą Prawo zamówień publicznych (PZP) została określona w ustawie z 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. nr 97, poz. 1050 z późn. zm.). Na podstawie tych przepisów cena to wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych, którą kupujący jest obowiązany zapłacić przedsiębiorcy za towar lub usługę. Zgodnie z ustawowymi wytycznymi w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towarów (usługi) podlega obciążeniu podatkiem od towarów i usług oraz podatkiem akcyzowym. Podatek od towarów i usług stanowi zatem jeden z niezbędnych elementów ceny i traktowany jest jako element cenotwórczy. Ponadto należy wskazać, że definicja ta rozwiewa wątpliwości występujące przez wiele lat szczególnie w kontekście problematycznego ujęcia, czy należy stosować ceny netto, czy brutto.

Problematyczny VAT

W doktrynie i orzecznictwie niejednokrotnie zaobserwować można również pogląd, z którego wynika, że uwzględnienie w cenie należnego podatku od towaru lub usług jest uprawieniem sprzedawcy tego towaru lub usługi (wykonawcy). Natomiast nie wskazuje się już, w jakim zakresie to uprawnienie powinno być zrealizowane (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 1998 r., I CKN 429/97, LexPolonica nr 330282). Aktualne zatem pozostaje pytanie, czy mamy tu na myśli swobodę wykonawcy w określeniu właściwej stawki podatku, czy wskazanie zwolnienia z VAT dla danego towaru lub usługi zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa podatkowego, czy też o swobodę co do uwzględnienia bądź nieuwzględnienia stawki VAT w cenie oferty.

Zasady wyliczania

Na tak postawione pytania należy w pierwszej kolejności odpowiedzieć, że wykonawca zobowiązany jest do uwzględnienia w cenie za wykonanie przedmiotu zamówienia publicznego należnego podatku od towarów i usług. Obowiązek taki wynika bezpośrednio z definicji ceny. Innymi słowy cena netto w przepisach o zamówieniach publicznych nie występuje. Ilekroć bowiem w ustawie prawo zamówień publicznych używa się pojęcia ceny, należy przez to rozumieć cenę brutto (art. 2 pkt 1 PZP). Podkreślenia wymaga również to, że to na wykonawcy (podatniku) ciąży obowiązek prawidłowego ustalenia stawki VAT w odniesieniu do dokonywanej transakcji. Stosownie do art. 103 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) podatnicy oraz inne podmioty wystawiające faktury są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego.

Kwestia wyliczenia podatku od towarów i usług związanego z zamówieniem publicznym pojawi się de facto na etapie przygotowania oferty, ponieważ cena, jaką wykonawca umowy o zamówienie publiczne powinien otrzymać od zamawiającego, wynikać będzie z oferty złożonej przez niego w postępowaniu. Oczywiście treść oferty musi odpowiadać specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ), która z założenia ma być gwarancją jawności, przejrzystości i sprawnego przebiegu postępowania o zamówienie publiczne. Jeśli tak to na zamawiającym spoczywa obowiązek opracowania i przekazania zainteresowanym wykonawcom SIWZ spełniającej wskazane powyżej uwarunkowania. Na tej zasadzie szczególna dbałość powinna przyświecać zamawiającemu przy opisie sposobu obliczenia i przedstawiania ceny ofert, tym bardziej że cena jest jednym z najważniejszych kryteriów oceny ofert. Z tych względów celem części SIWZ obejmującej opis sposobu obliczania ceny jest:

● zapewnienie porównywalności ofert przez ujednolicenie sposobu wyceny stosowanego przez wszystkich wykonawców,

● dostarczenie zamawiającemu informacji o strukturze kosztów i powodach takiej, a nie innej ceny,

● umożliwienie rzetelnych (odpowiadających wykonanemu zakresowi) rozliczeń między zamawiającym a wykonawcą.