Kodeks etyki zawodowej notariusza uchwalony przez Krajową Radę Notarialną zawiera postanowienie naruszające konkurencję – uznał prezes UOKiK. Urząd zakwestionował postanowienie zawarte w kodeksie etycznym pozwalające notariuszowi otworzyć kancelarię w budynku, w którym mieści się już inna kancelaria, jedynie pod warunkiem uzyskania zgody Rady Izby Notarialnej.

– Zabiegamy o to, by notariusze usunęli ten zapis ze swojego kodeksu etyki. Jest to szczególnie istotne w kontekście postępującej liberalizacji do otwarcia tego zawodu prawniczego – mówi Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel, prezes UOKiK.

Nie wiadomo, czy notariat wykreśli ze swojego Kodeksu łamiący prawo zapis. Pomimo licznych prób skontakowania się z członkami Krajowej Rady Notarialnej, notariusze odmawiali zajęcia stanowiska w tej sprawie.

Ograniczenie konkurencji

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym. Zdaniem prezesa, Krajowa Rada Notarialna naruszyła wspomniany zakaz.

– Przynależność do samorządu zawodowego notariuszy jest obowiązkowa. Uchwała Krajowej Rady Notarialnej wiąże wszystkie osoby, które ten zawód wykonują – tłumaczy Małgorzata Kransnodębska-Tomkiel.

Ingerencja w samorząd

Zdaniem notariuszy UOKiK nie ma prawa ingerować w wewnętrzne regulacje notariatu. Kodeks etyki nie ingeruje bowiem w relacje między notariuszami a konsumentami. Kwestionowany przepis dotyczy jedynie ustroju organizacyjnego samorządu zawodowego notariuszy, a tym samym stanowi strefę samodzielności działania samorządu podlegającą szczególnej ochronie.

Innego zdania jest UOKiK. W uzasadnieniu swojej decyzji podkreśla, że adresatem zakazów praktyk ograniczających konkurencję są obok przedsiębiorców także ich związki. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów definiuje związek przedsiębiorców jako izby, zrzeszenia i inne organizacje zrzeszające przedsiębiorców, jak również związki tych organizacji. Samorząd zawodowy notariuszy jest związkiem przedsiębiorców, którego uchwały podlegają ocenie w trybie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jego kodeks etyki podlega więc kontroli UOKiK.

Z informacji zgromadzonych przez Urząd wynika, że regionalne Izby Notarialne niejednokrotnie nie zgadzały się na otwarcie kolejnych kancelarii w jednym budynku. W praktyce było to możliwe jedynie w przypadku wyrażenia zgody przez notariusza prowadzącego już działalność w tym miejscu. Zarówno Rada Izby Notarialnej w Białymstoku, jak i Rada Izby Notarialnej w Warszawie nieraz odmawiały notariuszom.

Na terenie właściwości krakowskiej izby notarialnej nie ma ani jednego przypadku działania dwóch kancelarii w tym samym budynku. Presja środowiska notarialnego ma niebagatelne znaczenie. Od 1998 r. nie został złożony tam żaden wniosek o wyrażenie zgody na otwarcie takiego lokalu.