Podmiotami, które mogą prowadzić dom pomocy społecznej, zgodnie z art. 57 ustawy o domach pomocy społecznej (Dz. U. z 2013r., poz. 380) są:
• jednostki samorządu terytorialnego
• Kościół katolicki, inne kościoły, związki wyznaniowe,
• organizacje społeczne
• fundacje
• stowarzyszenia
• inne osoby prawne
• osoby fizyczne.

Muszą one jednak uzyskać zezwolenie właściwego miejscowo wojewody, które wydawane jest na wniosek. Zainteresowany musi przedstawić: szczegółowe dane na swój temat – wymienia je ustawa oraz szereg dokumentów np. dokument potwierdzający tytuł prawny do nieruchomości, na której jest usytuowany dom, informację o sposobie jego finansowania, zaświadczenie albo oświadczenie o niezaleganiu z płatnościami wobec urzędu skarbowego i składkami do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Ponadto osoba wskazana, jako kierownik jednostki musi posiadać zaświadczenie o byciu zdolnym ze względu na stan zdrowia do kierowania domem oraz o niekaralności za przestępstwo popełnione umyślnie.

Jeżeli wnioskodawca spełni wszystkie wymogi formalne a wizytacja obiektu przebiegnie pomyślnie wojewoda zezwoli na prowadzenie działalności. Dokument wydaje się na czas nieokreślony. Nie oznacza to, że organy samorządowe tracą kontrolę nad jednostką po wydaniu zezwolenia.

Artykuł 57a ustawy przewiduje możliwość cofnięcia zezwolenia. Dochodzi do tego gdy, podmiot prowadzący dom pomocy społecznej:
• przestanie spełniać ustawowe warunki
• przestał spełniać ustawowe standardy
• nie przedstawi w wyznaczonym terminie na żądanie wojewody aktualnych dokumentów, oświadczeń lub informacji

Z informacji uzyskanych z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej wiadomo, że na koniec 2013 roku w Polsce istniało 124 domów pomocy społecznej dla osób podeszłym wieku. Liczba ta obejmuje: 88 DPS prowadzonych przez samorządy lokalne (gminne i powiatowe) i 36 DPS prowadzonych przez podmioty niepubliczne na zlecenie samorządów lokalnych. Podając dane nie ujęto domów prowadzonych przez inne uprawnione jednostki. W zeszłym roku funkcjonowało także: 88 domów pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku oraz osób przewlekle somatycznie chorych oraz 15 DPSów dla osób w podeszłym wieku oraz osób niepełnosprawnych fizycznie.

Jak wyjaśnia rzecznik MIPS: nie są zbierane dane dotyczące domów pomocy społecznej, które nie są prowadzone na zlecenie jednostek samorządu terytorialnego, bowiem korzystanie z nich odbywa się wyłącznie na podstawie umowy cywilno – prawnej zawieranej między indywidualną osobą i osobą prowadzącą taką działalność.

- Dodatkowo przepis art. 67 ustawy umożliwia prowadzenie działalności gospodarczej lub statutowej w zakresie prowadzenia placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Na dzień 31 grudnia 2013 r. takich placówek dla osób w podeszłym wieku było 147 - informuje urzędnik.