Rodzaje weksla

Ustawa Prawo wekslowe określa dwa podstawowe rodzaje weksli tj. własny i trasowany.

W przypadku wystawiania weksla w charakterze zabezpieczenia należytego wykonania umowy częściej spotykany jest weksel własny zwany również: suchy, prosty, sola.

Wystawca weksla własnego zobowiązuje się w nim, że sam bezwarunkowo zapłaci określoną sumę wekslową na rzecz lub na zlecenie remitenta.

Weksel własny zgodnie z art. 101 Prawa wekslowego powinien zawierać:

• nazwę „weksel” w samym tekście dokumentu, w języku w jakim go wystawiono,

• przyrzeczenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,

• oznaczenie terminu płatności,

• oznaczenie miejsca płatności,

• nazwisko osoby, na rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana,

• oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla,

• podpis wystawcy weksla.

Za weksel prosty nie jest uważany dokument, któremu brak jednej z wyżej określonych cech. Pewne wyjątki od powyższej reguły przewiduje art. 102 Prawa wekslowego, zgodnie z którym:

• weksel własny bez oznaczenia terminu płatności uważa się za płatny za okazaniem,

• w braku osobnego oznaczenia, miejsce wystawienia weksla uważa się za miejsce płatności,

• weksel własny, w którym nie oznaczono miejsca wystawienia, uważa się za wystawiony w miejscu, podanym obok nazwiska wystawcy.

Weksel trasowany zwany również ciągnionym, obcym, tratą zgodnie z art. 1 ustawy Prawo wekslowe zawiera:

• nazwę „weksel” w samym tekście dokumentu, w języku w jakim go wystawiono,

• polecenie bezwarunkowe zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,

• nazwisko osoby, która ma zapłacić (trasat),

• oznaczenie terminu płatności,

• oznaczenie miejsca płatności,

• nazwisko osoby, na rzecz lub na której zlecenie zapłata ma być dokonana,

• oznaczenie daty i miejsca wystawienia weksla,

• podpis wystawcy weksla.

W wekslu ciągnionym trasant (wystawca weksla) poleca osobie trzeciej (trasatowi), aby bezwarunkowo zapłacił określoną kwotę w wyznaczonym terminie i miejscu, na rzecz lub na zlecenie remitenta.

Zatem weksel przedkładany jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy powinien być tzw. wekslem in blanco. Tego rodzaju weksel (zarówno własny jak i trasowany) jest nie wypełniony w chwili wystawiania (weksel niezupełny w chwili wystawienia). Brakujące elementy wypełnia remitent, po zaistnieniu okoliczności uprawniających do dokonania uzupełnienia. Wystawca weksla in blanco powinien dla własnego bezpieczeństwa zawierać z remitentem deklarację wekslową, która stanowi treść porozumienia, co do okoliczności wypełnienia weksla. Deklaracja wekslowa powinna zawierać co najmniej:

• warunki, od spełnienia których zależy prawo uzupełnienia weksla,

• określenie kwoty, na którą weksel może być wypełniony,

• określenie terminu płatności weksla.

Prawo wekslowe nie określa formy porozumienia wekslowego. Brak deklaracji wekslowej nie jest warunkiem ważności weksla. Ułatwia jedynie przeprowadzenie dowodu, czy weksel

in blanco został wypełniony zgodnie z zawartym porozumieniem. Najczęściej elementem pozostawionym do wypełnienia w wekslu in blanco jest kwota zobowiązania wekslowego.

Poręczenie banku

Ustawa Prawo zamówień publicznych wymaga aby weksel składany jako zabezpieczenie należytego wykonania umowy był z poręczeniem wekslowym banku. Poręczenie wekslowe (aval) banku musi obejmować całość sumy wekslowej. Niewątpliwie wprowadzenie wymogu aby składane weksle były poręczone przez bank, zwiększa koszty ustanowienia tej formy zabezpieczenia. Z drugiej jednak strony wiarygodność i potencjał finansowy banku zwiększa bezpieczeństwo zapłaty wymaganej wierzytelności, jaką zabezpiecza weksel. Avalista (poręczyciel – wobec wymogu ustawy

Prawo zamówień publicznych musi to być bank lub spółdzielcza kasa oszczędnościowo – kredytowa) odpowiada za weksel tak samo jak avalant, czyli ten za którego weksel jest poręczony. Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 1 prawa wekslowego, ten kto weksel wystawił, poręczył, odpowiada wobec jego posiadacza solidarnie. Wierzyciel ma pełne prawo wyboru osoby odpowiedzialnej za zapłatę weksla. Zatem jeżeli bank poręcza za wystawcę weksla własnego odpowiada za jego zapłacenie tak jak wystawca.

Zgodnie z art. 31 Prawa wekslowego, poręczenie umieszcza się na wekslu lub na jego przedłużku. Nieważne jest poręczenie umieszczone na innym dokumencie niż weksel którego dotyczy. Poręczenie oznacza się wyrazem „poręczam” lub innym zwrotem równoważnym np. „per aval”, „ręczę”. Ustanowione poręczenie powinno wskazywać za kogo je wydano. W przypadku braku takiego wskazania uważa się, że poręczenia udzielono wystawcy weksla. Konieczne jest aby poręczyciel złożył podpis na wekslu. Bank pełniąc rolę poręczyciela wekslowego, najprawdopodobniej będzie sporządzał deklarację wekslową, określającą sposób wypełnienia weksla.

Podstawa prawna

Ustawa z 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (Dz. U. z 1936 r. Nr 37 poz. 282).

Ustawa z 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity;

Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759 z późn. zm.).