Rozporządzenie ministra finansów z 23 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa (Dz.U. nr 252, poz. 1692) wywołuje olbrzymie zaniepokojenie przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego.

W ocenie wójtów, burmistrzów i prezydentów miast zmieniony przez rozporządzenie zakres tytułów dłużnych wliczanych do samorządowego długu jest niezgodny z ustawą zasadniczą. Zgodnie ze wskazanym rozporządzeniem od 1 stycznia tego roku przy obliczaniu zadłużenia samorządów trzeba uwzględniać m.in. umowy partnerstwa publiczno-prywatnego, leasing i tzw. kredyty kupieckie. Taka nieoczekiwana zmiana zasady dla niektórych jednostek samorządu terytorialnego może oznaczać zbliżenie się lub nawet przekroczenie ustawowego limitu zadłużenia, który może wynieść maksymalnie 60 proc. dochodów budżetowych.

Stanowisko strony samorządowej potwierdza przygotowana na zlecenie Związku Miast Polskich opinia prawna sporządzona przez prof. Michała Kuleszę z Uniwersytetu Warszawskiego. Wynika z niej, że omawiane rozporządzenie narusza konstytucję, w tym m.in. podstawowe standardy demokratycznego państwa prawnego, w szczególności zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także poprzez nadmierną i nieuzasadnioną ingerencję – zasadę proporcjonalności.

W konsekwencji samorządowcy zwrócili się do premiera RP z wnioskiem o jego uchylenie. Niewykluczone również, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku samorządowcy skierują sprawę do Trybunału Konstytucyjnego. Taki kierunek działania zapowiedział wójt gminy Łubianka. W przypadku skierowania skargi do Trybunału Konstytucyjnego gmina otrzyma wsparcie Związku Gmin Wiejskich RP.

Niepełna delegacja ustawowa

Zgodnie z ustawą o finansach publicznych państwowy dług publiczny obejmuje zobowiązania sektora finansów publicznych z następujących tytułów:

● wyemitowanych papierów wartościowych opiewających na wierzytelności pieniężne;

● zaciągniętych kredytów i pożyczek;

● przyjętych depozytów;

● wymagalnych zobowiązań, w tym wynikających z odrębnych ustaw oraz prawomocnych orzeczeń sądów lub ostatecznych decyzji administracyjnych bądź uznanych za bezsporne przez właściwą jednostkę sektora finansów publicznych będącą dłużnikiem.

Wskazane powyżej przepisy ustawowe upoważniły równocześnie ministra finansów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym rodzaju zobowiązań zaliczanych do tytułów dłużnych, uwzględniając podstawowe kategorie przedmiotowe i podmiotowe zadłużenia oraz okresy zapadalności. W ocenie samorządowców obowiązujące od 1 stycznia tego roku omawiane rozporządzenie wykracza poza zamknięty katalog tytułów dłużnych, wymienionych w art. 72 ustawy o finansach publicznych, naruszający tym samym delegację ustawową.