Granice regresu

Odszkodowanie, które będzie musiał zapłacić funkcjonariusz publiczny z tytułu szkody wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa, będzie ustalane w wysokości odszkodowania wypłaconego obywatelowi. Nie będzie ono mogło jednak przewyższać kwoty dwunastokrotności miesięcznego wynagrodzenia. W przypadku gdy kilku funkcjonariuszy publicznych dopuści się działania lub zaniechania powodującego obowiązek wypłaty odszkodowania, każdy z nich poniesie odpowiedzialność stosownie do przyczynienia się do rażącego naruszenia prawa i stopnia winy. Jeżeli nie będzie możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się poszczególnych funkcjonariuszy publicznych do rażącego naruszenia prawa, będą oni odpowiadali w częściach równych. Każdy z nich wtedy będzie ponosił odpowiedzialność do kwoty dwunastokrotności miesięcznego wynagrodzenia.

Nowa ustawa przewiduje górną granicę odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy tylko wtedy, gdy działali oni nieumyślnie. Jeżeli rażące naruszenie prawa zostało umyślnie spowodowane zawinionym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego, będzie odpowiadał on do wysokości odszkodowania, które zostało wypłacone przez podmiot odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa.

Wynagrodzenie przysługujące funkcjonariuszowi publicznemu będące podstawą do wyliczenia górnej granicy odszkodowania będzie określane na dzień działania lub na koniec okresu zaniechania, które spowodowało rażące naruszenie prawa. Jeśli i w takiej sytuacji wynagrodzenie będzie określone w różnej wysokości, trzeba będzie przyjąć wysokość najwyższą. Jeżeli ustalenie wynagrodzenia według zasad określonych w omawianym trybie nie będzie możliwe, wynagrodzenie przysługujące funkcjonariuszowi publicznemu będzie określane na dzień stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Jeżeli natomiast w tym dniu osobie odpowiedzialnej nie przysługuje już wynagrodzenie jako funkcjonariuszowi publicznemu, wynagrodzenie zostanie określone na ostatni dzień, w którym jej ono przysługiwało.

Decyzja prokuratora

W terminie 14 dni od dnia wypłaty odszkodowania kierownik instytucji, która wypłaciła odszkodowanie, będzie musiał złożyć do prokuratora okręgowego właściwego ze względu na siedzibę podmiotu odpowiedzialnego wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Do wniosku będzie musiał załączyć dowód wypłaty odszkodowania i stanowiące podstawę tej wypłaty orzeczenie lub ugodę. W przesyłanej dokumentacji powinno się ponadto znaleźć rozstrzygnięcie stwierdzające rażące naruszenie prawa oraz uwierzytelnione kopie posiadanych akt postępowania sądowego lub administracyjnego, w którym zostało wydane to rozstrzygnięcie.

Po wpłynięciu wniosku prokurator przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia przesłanek uzasadniających wytoczenie na rzecz podmiotu odpowiedzialnego powództwa o odszkodowanie przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu z tytułu szkody wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku stwierdzenia istnienia podstaw do wytoczenia przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu powództwa, prokurator przed jego wytoczeniem wezwie na piśmie funkcjonariusza publicznego do dobrowolnego spełnienia świadczenia w określonym terminie. Nie będzie on mógł być jednak krótszy niż siedem dni od dnia otrzymania wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu wytacza powództwo. Jeżeli po zapoznaniu się z aktami sprawy śledczy dojdzie do wniosku, że nie ma podstaw do wytoczenia powództwa, odmówi on podjęcia tej czynności.

Kara dla kierownika

Dość dużym rygorom zostaną poddani również kierownicy instytucji, które wypłaciły odszkodowania za bezprawne działania swoich pracowników. W momencie kiedy nie złożą oni wniosku o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego do prokuratora okręgowego lub nie uczynią tego na czas, będą podlegali odpowiedzialności karnej. Za takie zaniechanie sąd będzie mógł skazać ich na karę grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat trzech. Nieumyślne działanie kierownika będzie zagrożone grzywną albo karą ograniczenia wolności. Przestępstwa będą ścigane z urzędu.

Obecnie ustawa oczekuje na publikację w Dzienniku Ustaw. Wejdzie w życie po trzech miesiącach od ogłoszenia.

Odszkodowania od urzędników

Za decyzje wydane z rażącym naruszeniem prawa będą mogli odpowiadać materialnie m.in.:

● pracownicy urzędów skarbowych i izb skarbowych,

● funkcjonariusze celni,

● członkowie korpusu służby cywilnej,

● pracownicy samorządowi,

● członkowie i pracownicy biura samorządowych kolegiów odwoławczych,

● osoby pełniące funkcje jednoosobowych organów administracji publicznej rozstrzygające w drodze decyzji administracyjnej indywidualne sprawy administracyjne.

Podstawa prawna

Ustawa z 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa.