Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, w tym m.in. organizują ochronę przed bezdomnymi zwierzętami. Zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin.

Wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z nimi odbywa się wyłącznie na mocy uchwały rady gminy podjętej po uzgodnieniu z powiatowym lekarzem weterynarii oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.

Organizacje społeczne

Aby wypełnić przepisy ustawy o ochronie zwierząt, organy samorządu terytorialnego mają współdziałać z samorządem lekarsko-weterynaryjnym oraz z innymi instytucjami i organizacjami społecznymi, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.

Jak uznał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim wyroku z 28 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 344/05) - postanowienia art. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2003 r. nr 106, poz. 1002 ze zm.) nie przesądzają o fakcie posiadania przez organizację społeczną, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały rady gminy wydanej na podstawie art. 11 ust. 3 tej ustawy. Prawo tej organizacji do współdziałania nie oznacza, iż istnieje związek bezpośredni pomiędzy skutkiem takiego współdziałania, jakim jest uzgodnienie uchwały z organizacją mającą na celu ochronę zwierząt, a tymże rozstrzygnięciem administracyjnym. W tym samym wyroku stwierdzono, że nie można uznać, iż wszelkie rozstrzygnięcia w zakresie zwierząt podejmowane przez organy administracji mogą dotyczyć własnego, konkretnego interesu prawnego organizacji spełniającej kryteria wskazane w ustawie o ochronie zwierząt. Istnienia interesu prawnego tej organizacji można natomiast upatrywać w celach działania np. fundacji, które są formułowane na gruncie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 ustawy z 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz.U. z 1991 r. nr 46, poz. 203 ze zm.).

Organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami samorządu terytorialnego.

Rada gminy może w drodze uchwały przyjąć program zapobiegający bezdomności zwierząt obejmujący w szczególności:

● sterylizację albo kastrację zwierząt;

● poszukiwanie nowych właścicieli dla zwierząt;

● usypianie ślepych miotów.

Koszty realizacji programu, o którym mowa, ponosi gmina.