Gminy tworzące zasób mieszkaniowy dla najuboższych mogą złożyć do Banku Gospodarstwa Krajowego wniosek o przyznanie państwowej pomocy. W latach 2007 – 2009 wydano na ten cel ponad 150 mln zł, za które wybudowano prawie 6,5 tys. mieszkań. Państwową pomoc gminy mogą uzyskać nie tylko na budowę nowych mieszkań, ale także m.in. na zakup i remont już istniejących lokali. Pomoc wypłacana jest w wysokości od 30 proc. do nawet połowy kosztów całej inwestycji.
Jednym z podstawowych zadań każdej gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkaniowych osób zamieszkujących na jej terenie. Wykonując te zadania, każda gmina ma obowiązek budowy mieszkań socjalnych dla najuboższych mieszkańców. Mieszkania te powinny być przeznaczone nie tylko dla osób biednych, które w ogóle nie mają dachu nad głową, ale także osób, które powinny zostać eksmitowane z zajmowanych przez siebie lokali z powodu zaległości czynszowych. Za niewykonanie tego obowiązku gminom grożą bardzo poważne sankcje finansowe. Trybunał Konstytucyjny w jednym ze swoich ostatnich wyroków przesądził bowiem, że gmina, która nie zagwarantowała mieszkania zastępczego osobie eksmitowanej, ma obowiązek wypłaty właścicielowi mieszkania odszkodowania (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 8 kwietnia 2010 roku, sygn. akt P 1/08). Tylko w ubiegłym roku z powodu braku mieszkań zastępczych nie wykonano ponad 8,5 tys. eksmisji. W każdym takim przypadku samorząd musi wypłacać właścicielowi nieruchomości odszkodowanie. Jego wysokość z roku na rok rośnie.
Samorządy, które chcą ograniczyć wydatki na odszkodowania, powinny przeznaczać jak najwięcej środków ze swojego budżetu na budowę nowych mieszkań socjalnych. Nie oznacza to jednak, że koszty budowy nowych lokali spoczywają jedynie na samorządach. Każda gmina może bowiem starać się o pozyskanie środków publicznych na ten cel z rządowego programu wsparcia finansowego – Funduszu Dopłat Banku Gospodarstwa Krajowego.