Przedłużanie aresztowania tymczasowego na okres dłuższy niż 2 lata jest zgodny z konstytucją – orzekł dzisiaj Trybunał.

Trybunał Konstytucyjny rozpatrywał skargę Józefa J. oskarżonego o liczne oszustwa. W czasie trwania procesu karnego wyjechał on z kraju na 16 miesięcy, a następnie został w drodze ekstradycji przekazany do Polski. Przesłuchano 300 świadków w sprawie 24 dokumentów. Areszt został przedłużony i trwał ponad dwa lata.

Terminy maksymalne

W kodeksie postępowania karnego brak jest terminów maksymalnych stosowania aresztowania tymczasowego – twierdził adwokat skarżącego. – Art. 263 par. 4 kpk nie gwarantuje ochrony prawa do wolności oskarżonego.

Reklama

Skargę tę poparł Rzecznik Praw Obywatelskich.

Zdaniem posła Jerzego Kozdronia przepis jest konstytucyjny, gdyż przesłanki tymczasowego aresztowania są wyraźnie określone. Prokurator generalny, w którego imieniu wypowiadał się Wiesław Nocuń, stwierdził, że określenie maksymalnego czasu aresztowania tymczasowego mogłoby spowodować umyślne przedłużanie procesów przez oskarżonych, którzy ubiegają się o zwolnienie z aresztu.

Reklama

Warunki przedłużenia aresztu

Trybunał Konstytucyjny podzielił argumenty prokuratora i marszałka Sejmu i stwierdził, że prawo do wolności osobistej nie jest bezwzględne. Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw wynikają ze względów bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo tez wolności i praw innych ludzi. Należy zwrócić uwagę, że po orzeczeniu Trybunału konstytucyjnego w lipcu 2006 roku z zaskarżonego przepisu usunięto jeden z niekonkretnych warunków aresztowania tymczasowego ( inne przeszkody, których nie można usunąć). Pozostały więc takie warunki przedłużenia tymczasowego aresztowania ponad 2 lata, jak:

- szczególna zawiłość sprawy,

- postępowanie toczące się za granica,

- zawieszenie postępowania,

- celowe przedłużanie przez oskarżonego procesu ( np. częste zwolnienia lekarskie).



Trybunał zwrócił uwagę, że przy nowelizacji przepisu w 2007 roku ustawodawca, stanowiąc przesłanki przedłużenia tymczasowego aresztowania, dokonał zaostrzenia wymogów stawianych w tym zakresie sądowi. Na sądzie ciąży obowiązek wykazania przyczyn przedłużenia tymczasowego aresztowania, przed uzyskaniem zgody na taką formę zabezpieczenia w toczącym się procesie. W szczególności sąd decydując o kolejnym przedłużeniu tymczasowego aresztowania, nie powinien tolerować bezczynności procesowej organu odpowiedzialnego za konkretny etap postępowania karnego. W sytuacji, gdy postępowanie prowadzone jest przez sąd bez przewlekłości, a konieczność utrzymywania tymczasowego aresztowania jest uzasadniona realną, bo potwierdzoną wcześniej konkretnym faktem ucieczki oskarżonego - co miało miejsce w przypadku skarżącego nie zachodzi naruszenie zasady proporcjonalności ograniczenia prawa do wolności osobistej.

Kontrola sądu nadzorującego

Zdaniem Trybunału w sytuacji, kiedy do wydłużenia toku postępowania sądowego dochodzi z przyczyn leżących po stronie sprawcy, w związku z wykonywaniem czynności dowodowych w sprawie o szczególnej zawiłości lub poza granicami kraju nie ma faktycznej możności bezwzględnego określenia maksymalnej granicy okresu tymczasowego aresztowania.

- Właściwą metodą przeciwdziałającą nadmiernemu wydłużeniu czasu trwania tymczasowego aresztowania może być wzmożona kontrola toku postępowania przed sądem pierwszej instancji sprawowana przez właściwy sąd apelacyjny – podkreślił sędzia sprawozdawca prof. Marek Mazurkiewicz.

Terminy aresztowania tymczasowego

3 miesiące w postępowaniu przygotowawczym

12 miesięcy jeśli zachodzą szczególne okoliczności

2 lata łączny okres

sprawy zawiłe lub toczone za granica – bez terminu.

Sygnatura akt SK 46/07