Już po raz drugi na zlecenie Gazety Prawnej i Wolters Kluwer został przeprowadzony przez PBS sondaż na temat obsługi prawnej w polskich firmach. Respondentami byli właściciele oraz osoby zarządzające firmami. W badaniu, które zostało przeprowadzone w lutym i marcu 2009 r., wzięli udział reprezentanci 500 małych, średnich oraz dużych firm.

Bez prawnika, ale z księgowym

W 2009 roku przedsiębiorcy nie byli bardziej skłonni do zatrudniania prawników niż rok temu. Jak wynika z sondażu przeprowadzonego w 2008 roku, 74 proc. firm deklarowało, że nie ma działu prawnego i nie zatrudnia prawnika. W tym roku takich firm było o 1 proc. więcej. Wyniki sondażu mogą dziwić. Polski system prawny, jak podkreślają eksperci, jest niejasny i skomplikowany. Pomimo to, jak pokazał sondaż, jedynie 35 proc. dużych firm (powyżej 250 pracowników) zatrudnia prawnika, a 25 proc. ma dział prawny. Najgorzej, tak jak w roku poprzednim, wypadły małe firmy (od 10 do 49 pracowników). Aż 80 proc. spośród nich nie ma specjalistów zajmujących się obsługą prawną.

Zaskakuje jednak, że dość wysoki odsetek firm (35 proc.), pomimo że zatrudnia więcej niż 250 pracowników, nie angażuje prawników. Należy zauważyć, że odsetek takich firm zwiększył się w stosunku do roku poprzedniego. W 2008 roku brak prawnika deklarowało 26 proc. dużych firm. Tak więc badania pokazały, że przedsiębiorcy uważają, iż wiedza specjalistów z dziedziny prawa nie jest niezbędna do prowadzenia biznesu. Inaczej natomiast jest z księgowymi i kadrowymi. Tylko 23 proc. spośród wszystkich firm nie zatrudnia księgowego lub nie ma działu księgowego. Z kolei na prowadzenie działalności bez fachowej pomocy kadrowych zdecydowało się 42 proc. przedsiębiorców.

Skromne zespoły

Jeżeli już firma decyduje się na zatrudnianie prawników, to ich zespoły nie są zbyt liczne. Spośród przedsiębiorstw, które mają dział prawny, aż 54 proc. deklaruje, że zatrudnia nie więcej niż dwie osoby z wykształceniem prawniczym, a tylko 2 proc. przedsiębiorstw posiada dział prawny składający się z powyżej pięciu osób. Duży odsetek firm (aż 44 proc.) zatrudnia od trzech do pięciu prawników. Porównując te wyniki z ubiegłorocznym sondażem, można dojść do wniosku, że przedsiębiorcy coraz chętniej tworzą w swoich firmach kilkuosobowe zespoły prawników. W 2008 roku aż 70 proc. firm deklarowało, że zatrudnia do dwóch osób z wykształceniem prawniczym, a tylko 23 proc. miało zespół od trzech do pięciu osób. Za to w 2008 roku więcej firm (7 proc.) zatrudniało ponad pięć osób znających się na prawie. Wzrasta też liczba firm, które zatrudniają prawników na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło. W ubiegłym roku przedsiębiorców preferujących taki sposób nawiązania stosunku pracy z ekspertami prawnymi było 31 proc., podczas gdy w 2009 r. odsetek ten wyniósł 43 proc. Zwiększyła się także liczba firm, które zatrudniają specjalistów od prawa na pełny etat. W 2008 r. takich przedsiębiorstw było tylko 5 proc., a w tym roku jest ich już 16 proc.