Zawierając umowę sprzedaży, dostawy, o dzieło, dzierżawy, pożyczki, spedycji, przechowania składu itp., strony od razu powinny umówić się, że gdy dojdzie między nimi do sporu w związku z jej wykonywaniem, to skierują go do rozstrzygnięcia do sądu polubownego (arbitrażowego) zamiast do sądu powszechnego. W tym przypadku spór między nimi rozstrzygną arbitrzy, których przedsiębiorcy sami powołają. Najczęściej spór zostanie rozstrzygnięty szybciej niż przez sąd gospodarczy.

Zapis na sąd polubowny

Przedsiębiorcy mogą poddać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego spory o prawa majątkowe lub o prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody sądowej. Sądy polubowne nie rozstrzygają jedynie sporów o alimenty. W tym celu strony powinny zawrzeć umowę o poddaniu sporu pod takie rozstrzygnięcie i wskazać w niej przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub mógł wyniknąć.

Taka umowa musi być sporządzona na piśmie i nazywana jest zapisem na sąd polubowny. Zapis na sąd polubowny może też zostać zamieszczony w wymienionych między stronami pismach lub oświadczeniach, które zostały złożone za pomocą środków porozumiewania się na odległość, które pozwalają utrwalić ich treść.

Może się zdarzyć, że strony umówią się na sąd polubowny, a potem jedna z nich wniesie do sądu powszechnego sprawę dotyczącą sporu objętego tym zapisem. Sąd powszechny nie będzie wówczas rozpoznawał sprawy, lecz odrzuci pozew albo wniosek. Aby jednak do tego doszło, pozwany albo uczestnik postępowania nieprocesowego przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy muszą podnieść zarzut zapisu na sąd polubowny.

Zapis jednak nie odniesie takich skutków wówczas, gdyby okazał się nieważny, niewykonalny, utracił moc albo gdy sąd polubowny orzeknie o swojej niewłaściwości. Zapis traci swoją moc wówczas, gdy arbiter albo arbiter przewodniczący odmawia pełnienia swojej funkcji lub gdy pełnienie tej funkcji okaże się z innych przyczyn niemożliwe bądź gdy sąd polubowny nie przyjął tej sprawy do rozpoznania albo rozpoznanie jej z innych przyczyn okazało się niemożliwe.