By temu zapobiec przepisy prawa rodzinnego ustanawiają zarówno prawo, jak i obowiązek utrzymywania kontaktów rodziców z dzieckiem, a jednym ze środków mających zabezpieczać ich realizację jest rozstrzygnięcie przez sąd kwestii kontaktów poprzez ich ustalenie.

Kontakty rodziców z dzieckiem to nie tylko prawo, ale i obowiązek

Więź łącząca rodziców z dzieckiem jest szczególna i potrzebna dla jego prawidłowego rozwoju. Dlatego też ustawodawca - stojąc na straży dobra dziecka i ochrony rodziny - postanowił, że niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej.

Uwaga! Jeśli chcesz szybko i poprawnie złożyć wniosek do sądu, przejdź do formularza: Wniosek o zmianę postanowienia ustalającego kontakty z dzieckiem - pobierz formularz

Kontakty z dzieckiem a władza rodzicielska

Na marginesie warto podkreślić, że prawo utrzymywania kontaktów z dzieckiem nie należy do sprawowania władzy rodzicielskiej (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 18.03.1968 r., III CZP 70/66, opubl. OSNCP 1968, z. 5, poz. 77). Oznacza to, że jest ono od niej niezależne. Dlatego też kontakty z dzieckiem są prawem i obowiązkiem nawet tych z rodziców, którzy władzy rodzicielskiej nie wykonują.

Postanowienie sądu w sprawie kontaktów to ostateczność

Nie zawsze jest tak, że dziecko przebywa na stałe z obojgiem rodziców. W sytuacji, gdy przebywa ono stale tylko z jednym z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. Jeżeli jednak brak jest takiego porozumienia, wówczas o kontaktach z dzieckiem rozstrzyga sąd. Podobna sytuacja zachodzi wtedy, gdy dziecko nie przebywa u żadnego z rodziców, a piecze nad nim sprawuje opiekun lub gdy zostało ono umieszczone w rodzinie zastępczej. Wtedy także pierwszeństwo ma porozumienie rodziców w przedmiocie sposobu utrzymywania kontaktów z dzieckiem, a gdy porozumienia brak, kwestię tę rozstrzyga sąd. Brak porozumienia rodziców w sprawie utrzymywania kontaktów jest często wynikiem istniejącego między nimi konfliktu, co negatywnie przekłada się na rozwój samego dziecka. Nie mniej jednak brak styczności dziecka z obojgiem z rodziców niesie daleko idące, negatywne konsekwencje dla jego rozwoju, dlatego też – co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie - uniemożliwienie utrzymania właściwego kontaktu osobistego pomiędzy rodzicem a dzieckiem narusza w zasadzie interes małoletniego, a w konsekwencji rodzi konieczność sądowego ustalenia powyższych kwestii (zob. np. postanowenie Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z 23.10.2014 r., sygn. akt II Ca 594/14).

Jak wygląda postanowienie sądu w sprawie kontaktów?

Postanowienie w sprawie kontaktów jest orzeczeniem wydawanym przez sąd rejonowy w postępowaniu nieprocesowym. Dlatego też do jego wydania konieczne jest złożenie wniosku przez jednego z rodziców. Wyjątkiem są sprawy o rozwód, separację czy o unieważnienie małżeństwa, gdyż wtedy o kontaktach z dzieckiem rozstrzyga sąd z urzędu w samym wyroku orzekającym rozwód, separację czy unieważnienie małżeństwa. Sąd rozstrzygając o kontaktach z dzieckiem określa dokładnie sposób, w jaki kontakty te będą się odbywały (np. w 1 i 3 sobotę każdego miesiąca od godziny 11 do godziny 18 poza miejscem pobytu dziecka; w 2 i 4 niedzielę każdego miesiąca od godziny 11 do godziny 18 w miejscu każdorazowego pobytu dziecka z możliwością zabrania dziecka na spacer; 1 niedzielę każdego miesiąca w miejscu pobytu dziecka od godziny 11 do godziny 15; każdy 2 dzień świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy od godziny 12 do godziny 18 poza miejscem pobytu dziecka w latach parzystych oraz w pierwszy dzień w/w świąt od godziny 12 do godziny 18 w latach nieparzystych).

Rozstrzygając w przedmiocie kontaktów sąd może także – jeżeli wymaga tego dobro dziecka - ograniczyć utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem, a w szczególności może:

  • zakazać spotykania się z dzieckiem;
  • zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu;
  • zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd;
  • ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość;
  • zakazać porozumiewania się na odległość.

Sąd może również zobowiązać rodziców do określonego postępowania, w szczególności skierować ich do placówek lub specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń.

Zmiana rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów z dzieckiem jest możliwa

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie wskazują, że sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka.

Zmiana rozstrzygnięcia polega na tym, że sąd postanowieniem zmienia terminy czy częstotliwość spotkań rodzica z dzieckiem, jeżeli uzasadniają to okoliczności (np. jedno z rodziców, z którym dziecko nie przebywa stale, zmieniło pracę i spotkania w dotychczasowych terminach są niemożliwe). Zmiana rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów może polegać także na tym, że sąd zniesie poszczególne zakazy bądź inne środki, o których była mowa wyżej, i np. zezwoli na spotykanie się z dzieckiem bez obecności drugiego z rodziców albo opiekuna czy zezwoli na zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu.

Jeżeli chcesz zmiany rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów z dzieckiem, złóż w sądzie wniosek!

Wniosek o zmianę rozstrzygnięcia w sprawie kontaktów należy złożyć we właściwym sądzie rejonowym, w Wydziale Rodzinnym i Nieletnich. Powinien on zawierać:

  • oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników;
  •  oznaczenie rodzaju pisma;
  • osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności;
  •  podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
  • wymienienie załączników.

UWAGA – wniosek o zmianę postanowienia w sprawie ustalenia kontaktów z dzieckiem nie może zmierzać do zakazania kontaktów. W takiej sytuacji należy złożyć wniosek o zakazanie kontaktów z dzieckiem. Sąd zakaże ich utrzymywania wówczas, gdy kontakty rodzica/rodziców z dzieckiem poważnie zagrażają jego dobru.

Wniosek o zmianę postanowienia ustalającego kontakty z dzieckiem - wzór dokumentu

Podstawa prawna:

Art.113, art. 1131, art. 1132, art. 1133, ,art. 1134 ,art. 1135 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (T.j. Dz.U. z 2015 r. , poz. 583).

Natalia Szok, aplikant radcowski, redaktor SerwisPrawa.pl