Zdarza się także, że strony pomimo braku takiego obowiązku chcą potwierdzić istniejący pomiędzy nimi stosunek prawny właśnie w ten sposób.
Zgodnie z art. 91 ustawy Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014r., poz. 164) za sporządzenie aktu notarialnego odpowiada notariusz. Kompetencję do działania w tym zakresie ma również konsul RP na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy o funkcjach konsulów RP (Dz. U. z 2002r., Nr 215, poz. 1823 z zm.) gdy otrzyma stosowne upoważnienie od Ministra Sprawiedliwości.

Poniżej znajduje się lista czynności, przy których forma aktu notarialnego jest konieczna.

Na podstawie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014r., poz. 121 – dalej kc):
• zgoda osoby trzeciej, na dokonanie czynności, względem której wymagana jest forma aktu notarialnego np. sprzedaży nieruchomości (art. 63 §2 kc),
• pełnomocnictwo do dokonania czynności, względem której wymagana jest forma aktu notarialnego np. sprzedaży nieruchomości (art. 99 §1 kc),
• oświadczenie woli, złożone przez osobę, która nie może czytać (art. 80 kc),
• przedłużenie użytkowania wieczystego (art. 236 §3 kc),
• oświadczenie właściciela, który ustanawia ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości (art. 245 §2 kc),
• oświadczenie darczyńcy o chęci przekazania darowizny, jeżeli świadczenie zostanie spełnione ważna będzie również umowa, która nie została zawarta w formie szczególnej (art. 890 kc),
• umowa przenosząca własność nieruchomości oraz umowa zobowiązująca do jej przeniesienia (art. 158 kc), obowiązek nie dotyczy wniesienia wkładów w postaci gruntu do rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
• umowa działu spadku, jeśli wchodzi do niego nieruchomość rolna (art. 1037 kc)
• umowa zrzeczenia się przez przyszłego spadkobiercę ustawowego dziedziczenia (art. 1048 kc),
• umowa uchylająca umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia przez przyszłego spadkobiercę (art. 1050 kc),
• umowa zobowiązująca do zbycia spadku (art. 1052 §2 kc).

W przypadku testamentu, można go sporządzić w formie aktu notarialnego, ale nie trzeba. Jeżeli jednak spadkodawca wybierze taką postać, będzie mógł dokonać zapisu windykacyjnego, który musi być w omawianej formie.

Zgodnie z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013, poz. 1222 – dalej usm) skorzystanie z usług notariusza konieczne jest podczas:
• umownego zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu (art. 17 (2) ust. 4 usm),
• umownego zbycia ekspektatywy odrębnej własności lokalu (art. 19 ust. 3 usm).

Kolejnym aktem prawnym, który wskazuje wiele sytuacji, wymagających formy aktu notarialnego jest Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030 – dalej ksh). W oparciu o jego przepisy przykładowymi są sytuacje:
• umowa spółki komandytowej (art. 106 ksh),
• statut spółki komandytowo-akcyjnej (art. 131 ksh),
• oświadczenie nowego komplementariusza (w spółce komandytowo-akcyjnej), a także oznaczenie wartości jego wkładów oraz zgoda na brzmienie statutu (art. 136 §2 ksh),
• umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
• dokonanie czynności prawnej między wspólnikiem spółki z o.o., który jest jedynym członkiem zarządu a reprezentowaną przez niego spółką,
• oświadczenie dotychczasowego wspólnika o objęciu nowego udziału bądź udziałów lub o objęciu podwyższenia wartości istniejącego udziału bądź udziałów,
• statut spółki akcyjnej (art. 301 § 2 ksh).

Podane powyżej lista nie jest wyczerpująca. Najlepiej przed dokonaniem czynności sprawdzić w ustawie źródłowej, jaka forma jest dla danego zdarzenia przewidziana.