Organy administracji geologicznej to nie tylko minister środowiska, lecz także marszałkowie województw i starostowie. Do zakresu zadań tych ostatnich należy udzielanie koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej związanej z kopalinami pospolitymi (najczęściej eksploatowane to żwir i piasek) i sprawowanie nadzoru nad prawidłowym wykorzystywaniem wynikających z nich uprawnień.

Pod koniec ubiegłego roku Najwyższa Izba Kontroli przedstawiła informację o wynikach kontroli udzielania koncesji na wydobywanie kopalin pospolitych, ustalania i egzekwowania opat z tego tytułu oraz udostępniania terenów przez Lasy Państwowe przedsiębiorcom eksploatującym kopaliny (LOL-410-37-2009). Wynika z niej, że władze jednostek samorządu terytorialnego nie zawsze stosowały się do obowiązków, jakie nakłada na nie ustawa z 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze. Z tych względów powinny dokładniej poznać zawarte w niej zasady wydawania koncesji na wydobycie kruszyw i nadzorowania takiej działalności.

Właściwość organów

Eksploatacja kopalin ze złóż stanowiąca działalność gospodarczą wymaga uzyskania odpowiedniej koncesji. Chodzi tutaj o działalność w zakresie:

● poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin;

● wydobywania kopalin ze złóż;

● bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych.

Koncesje na wydobywanie kopalin pospolitych wydają marszałkowie i starostowie. Zasadą jest, że koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie lub wydobywanie kopalin pospolitych udziela marszałek województwa. W przypadkach kiedy obszar zamierzonej działalności nie przekracza powierzchni dwóch hektarów, wydobycie kopaliny w roku kalendarzowym nie przekroczy 20 tys. msześc., a działalność będzie prowadzona bez użycia materiałów wybuchowych, koncesję wydaje właściwy starosta.

Procedury uzgodnieniowe

Decyzje koncesyjne muszą być w pełni zgodne z wymogami prawa górniczego i geologicznego oraz z procedurą wynikającą z kodeksu postępowania administracyjnego.

Udzielenie koncesji na działalność związaną z wydobywaniem i magazynowaniem lub składowaniem kopalin wymaga uzgodnienia z właściwym wójtem, burmistrzem albo prezydentem miasta. Uzgodnienie następuje na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

Zadanie to uregulowane jest w art. 106 kodeksu postępowania administracyjnego i dotyczy takich przypadków, w których występuje prawny obowiązek wspólnego działania organów administracji publicznej, wynikający z konkretnej normy, a także z ogólnej zasady prawa administracyjnego formującej obowiązek współdziałania tych organów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 maja 2010 r., III SA/Łd 100/2010).

Elementy koncesji

Zgodnie z art. 22 prawa geologicznego i górniczego każda koncesja powinna zawierać elementy podstawowe, takie jak rodzaj i sposób prowadzenia działalności objętej koncesją, granice prowadzenia działalności oraz okres ważności. Koncesji udziela się zawsze na czas oznaczony. Nie może on być krótszy niż trzy lata i dłuższy niż 50 lat. Przedsiębiorca może jednak wnioskować o udzielenie koncesji na czas krótszy.

Koncesja może ponadto zobowiązywać przedsiębiorców do prowadzenia wydobycia w sposób ograniczający szkodliwe oddziaływanie na środowisko, m.in. poprzez obowiązek ustanowienia stref ochronnych oraz przeprowadzenia rekultywacji wyrobisk po zakończeniu ich eksploatacji.

Co ważne, koncesja uprawnia do wykonywania działalności gospodarczej w oznaczonej przestrzeni, poza którą przedsiębiorca nie może prowadzić działalności.