Zamówienia publiczne poprzez fakt finansowania ich ze środków publicznych dopuszczają szczególne instrumenty mające na celu zabezpieczenia prawidłowego toku ich realizacji. Głównym celem zabezpieczenia jest możliwość pokrycia choć w części roszczeń wynikających z ewentualnego niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. Wprowadzenie takich zapisów do obwiązującej ustawy prawo zamówień publicznych (dalej: p.z.p.) podyktowane jest przede wszystkim potrzebą ograniczenia obciążeń wykonawców związanych z realizacją zamówień z jednej strony. Z drugiej zaś przyznaniem zamawiającym swobody w zakresie formułowania warunków realizacji zamówienia dotyczących zabezpieczenia należytego wykonania umowy.

Formy zabezpieczenia

Zabezpieczenie to najczęściej żądane jest w przypadku robót budowlanych oraz usług, rzadziej przy dostawach. W praktyce zależy ono od specyfiki określonych zamówień, a przewidywane rezultaty osiągane zostają w trwającym procesie realizacji i dopiero po upływie określonego czasu.

Formy zabezpieczenia zawieranych umów określa art. 148 p.z.p. Przyznaje on jednocześnie wykonawcy prawo wyboru jednej z nich. Wykonawca ma możliwość wniesienia zabezpieczenia w:

● pieniądzu,

● poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej,

● gwarancjach bankowych, gwarancjach ubezpieczeniowych oraz poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (t.j. Dz.U. z 2007 r., nr 42, poz. 275)

Wykonawca ma pełną swobodę wyboru zabezpieczenia, jak też możliwość, aby je w dowolny sposób łączyć, przy założeniu, że zamawiający nie przewidział odstępstw od tej reguły. Dodatkowo przepisy p.z.p. (art. 148 ust. 2) wymieniają również inne formy zabezpieczenia. Chodzi w szczególności o weksel z poręczeniem wekslowym banku, ustanowienie zastawu rejestrowego lub zastawu na papierach wartościowych Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego lub na zasadach określonych w przepisach o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów.

Wybór formy zabezpieczenia podlega pewnym ograniczeniom ze strony zamawiającego. Zanim wykonawca zabezpieczy umowę w sprawie zamówienia publicznego którymś ze wskazanych rodzajów zabezpieczenia, zobowiązany jest do uzyskania zgody zamawiającego.