Jednym z zadań własnych każdej gminy jest zapewnienie obywatelom dostępu do kanalizacji, wodociągów oraz wody. Nie oznacza to jednak, że gmina ma obowiązek wykonania tego zadania samodzielnie. Zadania gminy w zakresie obowiązku budowy sieci wodociągowych i kanalizacyjnych mogą być realizowane przez tzw. przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne. Funkcję przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego może np. pełnić gminna jednostka organizacyjna w formie zakładu budżetowego. Budowa sieci wodociągowo-kanalizacyjnych może być więc realizowana także przez zakłady budżetowe gminy, np. Zakłady Gospodarki Nieruchomościami.

Plany rozwoju

Samorząd powinien ustalać kierunki rozwoju sieci wodno-kanalizacyjnych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. To właśnie w oparciu o zapisy studiów oraz planów miejscowych przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne zobowiązane są do zapewniania budowy urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych.

To, jaki będzie przebieg danej linii mediów oraz termin ich realizacji, powinno być sprecyzowane w wieloletnim planie rozwoju i modernizacji. Obowiązek opracowania takiego planu spoczywa na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym. Plan ten powinien określać w szczególności:

● planowany zakres usług wodociągowo-kanalizacyjnych,

● przedsięwzięcia rozwojowo-modernizacyjne w poszczególnych latach,

● przedsięwzięcia racjonalizujące zużycie wody oraz wprowadzanie ścieków,

● nakłady inwestycyjne w poszczególnych latach,

● sposoby finansowania planowanych inwestycji.

Każdy plan rozwoju powinien być zgodny z kierunkami rozwoju gminy określonymi w studium oraz z ustaleniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Powinien być on także zgodny z ustaleniami zezwolenia wydanego temu przedsiębiorstwu na prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków.

Wieloletni plan rozwoju i modernizacji powinien być przedstawiony wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta. Do obowiązków szefa gminy należy kontrola planu pod względem wypełniania warunków formalnych. Jeżeli plan spełnia wszystkie warunki prawne, to wójt, burmistrz, prezydent miasta kieruje go do uchwalenia przez radę gminy lub miasta. Rada na jego uchwalenie ma trzy miesiące od dnia jego przedstawienia wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta.