Obligacje komunalne należą do tzw. nieskarbowych papierów dłużnych i emitowane są przez jednostki samorządowe lub ich spółki, w celu pozyskania środków finansowych bezpośrednio z rynku pieniężnego. Terminy emisji wynoszą od miesiąca do kilku lat – najczęściej są to serie obligacji sprzedawane w ramach tzw. Programów Emisji. Na rynku pierwotnym sprzedaż odbywa się za pośrednictwem banku – agenta emisji. Dotychczas gminy wyemitowały obligacje z terminem wykupu od trzech do dziesięciu lat. Istnieje jednak możliwość sprzedaży obligacji komunalnych przed terminem ich wykupu na rynku wtórnym. Rynek obligacji komunalnych jest rynkiem specyficznym. Znaczna część jego wartości stanowią papiery emitowane w trybie oferty niepublicznej. Obrotem wtórnym zajmują się banki organizujące emisje. Dlatego nie ma bieżącej wyceny walorów i możliwość zainwestowania w nie jest niezbyt znana szerokim kręgom inwestorów. W konsekwencji wszystkie emisje posiadają bankowe gwarancje objęcia.

Uprawnienie do emisji

Zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy o obligacjach emitentem mogą być jednostki samorządu terytorialnego, związki tych jednostek oraz miasto stołeczne Warszawa. Ponadto wypuszczać tego rodzaju obligacje mogą:

● spółki akcyjne albo z ograniczoną odpowiedzialnością, w których jednostka samorządu terytorialnego, związek jednostek samorządu terytorialnego, miasto stołeczne Warszawa posiada taką liczbę akcji albo udziałów, która zapewnia mu więcej niż 50 proc. ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników, jeśli jedynym przedmiotem działalności spółki jest zaspokajanie potrzeb społeczności lokalnych lub wykonywanie zadań z zakresu użyteczności publicznej,

● spółki akcyjne albo z ograniczoną odpowiedzialnością, których jedynym przedmiotem działalności jest wykonywanie zadań z zakresu użyteczności publicznej na podstawie umowy zawartej z jednostką samorządu terytorialnego, związkiem jednostek samorządu terytorialnego lub miastem stołecznym Warszawa i które zadania te będą wykonywać co najmniej przez okres równy okresowi zapadalności obligacji,

● spółki akcyjne, które na podstawie upoważnienia ustawowego lub na podstawie koncesji albo zezwolenia wykonywać będą zadania z zakresu użyteczności publicznej albo świadczyć usługi w zakresie transportu lub komunikacji oraz utrzymania i rozwoju infrastruktury komunikacyjnej lub transportowej co najmniej przez okres równy terminowi wykupu obligacji.

Uprawnienie takie przysługuje również koncesjonariuszowi, o którym mowa w art. 37a ust. 2 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym.

Ważna uchwała rady

Rada gminy ma wyłączną kompetencję do podjęcia uchwały w sprawie emisji obligacji. Wynika to z przepisów gminnej ustawy ustrojowej. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. b) ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej kompetencji rady należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących emitowania obligacji komunalnych oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu przez wójta. Wymienione w tym przepisie elementy powinny się znaleźć w uchwale. Pamiętać należy również o treści art. 28 ust. 1 ustawy o obligacjach, zgodnie z którym emitent, będący jednostką samorządu terytorialnego, jest zobowiązany oznaczyć (w uchwale) cel emisji, czyli zadania, które będą z tego źródła finansowane. Jest to ważne, bo środków pochodzących z emisji nie można przeznaczyć na inne cele.