W Gazecie Prawnej z 26 marca 2010 r. ukazał się artykuł pt. „Wykupione mieszkania spółdzielcze z nieważnymi aktami notarialnymi”. Wywołał on niemałe poruszenie, co jest zrozumiałe, zważywszy na ilość osób, które do tej pory zawarły umowy o ustanowienie odrębnej własności lokali spółdzielczych i przeniesienia prawa własności. Wydaje się jednak, że brak precyzji języka użytego w tej publikacji doprowadził do nieporozumienia polegającego na błędnym utożsamieniu pojęcia organu osoby prawnej oraz pełnomocnika.

Zasadą jest, że każda osoba może dokonywać czynności prawnych samodzielnie lub przez przedstawiciela (art. 86 kodeksu postępowania cywilnego). Jeśli chodzi o osobiste dokonywanie czynności, to w przypadku osób fizycznych polega ono na osobistym działaniu tych osób. Natomiast osoby prawne, a takimi są również spółdzielnie z mocy art. 11 par. 1 ustawy z 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 188, poz. 1848 ze zm.), działają poprzez swoje organy (art. 38 k.c.). Organ osoby prawnej nie jest odrębnym podmiotem prawa, ale elementem jej struktury organizacyjnej. Podmiotem prawa jest sama osoba prawna, a działanie organu traktuje się jako działanie samej osoby prawnej. Faktycznie za osoby prawne zawsze będą działały konkretne osoby fizyczne, jednak nie muszą one legitymować się jakimś szczególnym umocowaniem do takiego działania. Wystarczy, że są członkami danego organu osoby prawnej.

Drugą możliwością działania podmiotu prawa jest działanie przez przedstawiciela. W przeciwieństwie do organu osoby prawnej przedstawiciel jest odrębnym podmiotem prawa, który wyraża swą własną wolę, lecz czyni to w imieniu i ze skutkiem dla reprezentowanego. Zgodnie z art. 96 kodeksu cywilnego umocowanie do takiego działania może wynikać albo z ustawy (przedstawicielstwo ustawowe), albo z woli reprezentowanego (pełnomocnictwo).

Z powyższego wynika, że osoby prawne mogą działać albo poprzez swoje organy (działają wówczas osobiście), albo poprzez pełnomocnika. Takie samo prawo przysługuje też spółdzielniom, zaś art. 54 i 55 prawa spółdzielczego w żaden sposób tego nie wyklucza.

Artykuł 54 par. 1 zd. 1 prawa spółdzielczego wskazuje, że oświadczenia woli za spółdzielnię składają dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu i pełnomocnik. Regulacja ta jednoznacznie posługuje się sformułowaniem „oświadczenia woli za spółdzielnię”, a więc dotyczy działania organu spółdzielni, jakim jest jej zarząd, który działa „za spółdzielnię”, a nie pełnomocnika, który działa „w imieniu spółdzielni”. Przepis ten ogranicza zatem zarząd (organ spółdzielni) w ten sposób, że oświadczenia woli mogą składać albo dwaj członkowie zarządu łącznie, albo jeden członek zarządu wraz z pełnomocnikiem i na tym polega istota wyrażonej tam reprezentacji łącznej.