statystyki

Prawo łaski, czyli konflikt powinności z faktem

autor: Artur Kotowski06.06.2017, 20:00
paragrafy

Prawo łaski, jako uprawnienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej określone w art. 139 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejźródło: ShutterStock

Według części polityków ułaskawienie przed uprawomocnieniem się wyroku to tylko ominięcie zbędnego etapu. Tak naprawdę to zaprzeczenie normom, a więc podważenie istoty prawa w rozumieniu naszej kultury.

Reklama


Temperaturę publicznego dyskursu podgrzało rozpoznawane przez Izbę Karną Sądu Najwyższego zagadnienie prawne przedstawione siedmioosobowemu składowi tego sądu przez skład zwykły (trzyosobowy) co do dwóch pytań prawnych: równoznaczności pojęcia prawa łaski z art. 139 konstytucji de facto z pojęciem abolicji indywidualnej oraz skutków procesowych aktu zastosowanego niezgodnie z zakresem uprawnienia przewidzianego w konstytucji. Ustaliwszy, że przekazane przez skład zwykły Sądu Najwyższego pytanie prawne odpowiada podstawom do dokonania abstrakcyjnej wykładni prawa, zgodnie z właściwymi przepisami ustawy o Sądzie Najwyższym powiększony skład podjął uchwałę (sygn. I KZP 4/17), w której sentencji udzielił następujących odpowiedzi:

I. prawo łaski, jako uprawnienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej określone w art. 139 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, może być realizowane wyłącznie wobec osób, których winę stwierdzono prawomocnym wyrokiem sądu (osób skazanych). Tylko przy takim ujęciu zakresu tego prawa nie dochodzi do naruszenia zasad wyrażonych w treści art. 10 w zw. z art. 7, art. 42 ust. 3, art. 45 ust. 1, art. 175 ust. 1 i art. 177 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

II. zastosowanie prawa łaski przed datą prawomocności wyroku nie wywołuje skutków procesowych.

Warto zauważyć, że Sąd Najwyższy w ustnych motywach rozstrzygnięcia (uzasadnieniem pisemnym jeszcze nie dysponujemy) odwołał się do szerokiej argumentacji konstytucyjnej. Wywodził, że zasada trójpodziału władzy (art. 10 konstytucji) nakłada na sądy obowiązek wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, przez co należy rozumieć wyrok prawomocny. Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości (czyli w przypadku sprawy karnej wydanie orzeczenia merytorycznego co do winy) jest zaś wyłączną kompetencją sądów (art. 175 ust. 1 i art. 183). Sąd Najwyższy stanął więc na stanowisku, że akt łaski wydany przez zapadnięciem prawomocnego rozstrzygnięcia nie wywołuje skutków procesowych, bowiem „sprawowanie wymiaru sprawiedliwości” rozumiane jako proces aktów decyzyjnych wydawanych w toku postępowania o różnym charakterze nie zostało jeszcze zakończone przez uprawomocnienie się orzeczenia.

Warto też wskazać przynajmniej na część argumentacji strony przeciwnej. Zgodnie z oświadczeniem Kancelarii Prezydenta akt łaski z art. 139 konstytucji uznano za wyłączną prerogatywę głowy państwa, o zakresie niepodlegającym kontroli podejmowanej ad casum, w ramach jakiejkolwiek procedury sądowej z zakresu wymierzania sprawiedliwości. Zabrakło w tej wypowiedzi słów poszanowania dla zapadłego orzeczenia Sądu Najwyższego, nawet w wyniku zaprezentowania odmiennej argumentacji. Wypowiedzi niektórych polityków oscylowały natomiast wokół tego, że spór o zakres normy kompetencyjnej prawa łaski winien być rozstrzygany przez Trybunał Konstytucyjny, jako że materia przynależy do spraw ustrojowych i że wątpliwości co do stosowania norm konstytucyjnych winien wyjaśniać sąd konstytucyjny. Należy jeszcze przytoczyć argumenty prezentowane niejako w tle od czasu wydania przez prezydenta aktu łaski wobec Mariusza Kamińskiego (16 listopada 2015 r.). Argumentowano, że niezależnie od aspektu tej decyzji w świetle moralnym czy politycznym, stosując argumentację a maiori ad minus, prezydent może wydać akt łaski wobec osoby skazanej wyrokiem nieprawomocnym, skoro przysługuje mu kompetencja do wydania aktu łaski do osoby skazanej wyrokiem prawomocnym. W świetle tej argumentacji przekroczenie uprawnienia prezydenta i wkroczenie w proces wymierzania sprawiedliwości odbyłoby się jedynie wówczas, gdyby prezydent wydał akt łaski na wcześniejszym etapie procesu karnego niż zakończone postępowanie rozpoznawcze, zatem na etapie postępowania przygotowawczego bądź w trakcie trwania postępowania przed sądem I instancji. Z istoty rzeczy także wówczas, gdyby wydano orzeczenie inne niż skazujące albo w inny sposób pogarszające sytuację prawną podsądnego.


Pozostało jeszcze 61% treści

Czytaj wszystkie artykuły
Miesiąc 97,90 zł
Zamów abonament

Mam już kod SMS
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję
Więcej na ten temat

Reklama


Artykuły powiązane

Polecane

Reklama

Komentarze (7)

  • Inspektor Pracy(2017-06-07 07:27) Zgłoś naruszenie 01

    ....a mnie szlag trafia że znów grupa POmyleńców i Wykształciuchów z SN zamiast zalegającymi sprawami od wielu lat zajmuje sie dokładaniem Panu Prezydentowi za to że uwolnił czlowieka który ścigał takich POmnylonych złodziei jak Im POdobni o czym cała POlska już wie. To ,ze Ich naćpany wodz i Oni chcieli doprowadzić że ludzie zatrudnieni od 15r zycia mieli pracować jak w Obozie Pracy przez 52lata ,ze pracując w soboet i swięta bez dni zamiennie wolnych i w szkod oraz niebezp warun pracy zostali wstecznie okradzieni z Emerytur Ich Ustawą Pomostową - o tym Ci "sprawiedliwi zapomnieli"

    Pokaż odpowiedzi (5)Odpowiedz
  • Bogusław Wierzbicki(2017-06-07 10:23) Zgłoś naruszenie 00

    Rozpoznanie protestu konstytucyjnego przeciwko ważności wyboru Prezydenta RP Sądu Najwyższego jest wyłączną kompetencją Sądu Najwyższego (art. 129 ust. 2 Konstytucji RP). Sejm nie ma wpływu na kreowanie obsady urzędu Prezydenta RP. Obsadzenie urzędu Prezydenta RP przed zakończeniem postępowania określonego w art. 129 Konstytucji RP nie wywołuje skutków. Dzień 23 grudnia 2000 r. nie jest początkiem biegu kadencji Prezydenta RP.

    Odpowiedz

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

SzukajDodaj kancelarię

Polecane

Reklama