Kto zostaje powołany na notariusza

Zgodnie z ustawą notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii właściwej rady notarialnej.

Osoby uprawnione do powołania na notariusza

Ustawa prawo o notariacie określa trzy grupy osób uprawnionych do powołania na notariusza:

Pierwsza grupa to osoby spełniające wymagania określone w art. 11 ustawy Prawo o notariacie.

Do tej grupy należą osoby, które:

• posiadają obywatelstwo polskie i korzystają w pełni z praw cywilnych i obywatelskich;

• są nieskazitelnego charakteru i dają rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu
notariusza;

• ukończyły wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskały tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej;

• odbyły aplikację notarialną;

• złożyły egzamin notarialny;

• pracowały w charakterze asesora notarialnego co najmniej 2 lata;

• ukończyły 26 lat.

Druga grupa to osoby, które mają prawo przystąpić do egzaminu notarialnego bez obowiązku odbycia aplikacji notarialnej.

Wymienia je art. 12 § 2 ustawy Prawo o notariacie. Są to:

• doktorzy nauk prawnych,

• osoby, które przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 8 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu zatrudnione były na stanowisku referendarza sądowego, starszego referendarza sądowego, asystenta sędziego lub asystenta prokuratora,

• osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez notariusza w kancelarii notarialnej, na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej,

• osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów,

• osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub radcowski w zakresie, w którym ustawowo określony przedmiot zdanego przez nich egzaminu jest różny od zakresu prawa określonego w art. 71b § 4,

• osoby, które zajmują stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

Trzecia grupa wskazana w art. 12 §1 ustawy Prawo o notariacie to:

• profesorowie i doktorzy habilitowani nauk prawnych,

• osoby, które zajmowały stanowisko sędziego lub prokuratora,

• osoby, które wykonywały zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat,

• osoby, które co najmniej 3 lata zajmowały stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

Deregulacja zawodu notariusza

Od kilku miesięcy trwają żywe dyskusje dotyczące deregulacji zawodu notariusza. Zmianom w największym stopniu są przeciwni sami rejenci, którzy uważają, że ich zawód nie powinien być otwarty (jeden z pomysłów na deregulację dotyczy kwestii zwolnienia z wymogu złożenia egzaminu notarialnego osób wykonujących zawód komornika przez okres 3 lat, o ile posiadają wykształcenie prawnicze oraz osób, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski albo posiadają stopień naukowy doktora nauk prawnych i odpowiednią praktykę zawodową).

Inne propozycje:

- Powoływanie notariusza „na okres próbny” - po trzech latach taki notariusz uzyskałby już pełne uprawnienia do wykonywania zawodu.

- Skrócenie z pięciu do trzech lat okresów stosowania prawa wymaganych do dopuszczenia do egzaminu zawodowego bez konieczności odbywania aplikacji notarialnej.

- Wprowadzenie obowiązku objęcia każdego aplikanta patronatem notariusza.

- Pociągnięcie do odpowiedzialności karnej patrona, który uchyla się od obowiązku objęcia patronatem danego notariusza.

Z niektórych zmian Ministerstwo Sprawiedliwości już się wycofało, np. ze skrócenia aplikacji z dwóch i pół do dwóch lat.

Podstawa prawna
Prawo o notariacie. (Dz.U.2008.189.1158 - tekst jednolity ze zmianami)