Celem przyświecającym powołaniu stowarzyszenia było stworzenie organizacji reprezentującej interesy wszystkich polskich gmin górniczych, otwartej na uczestnictwo gmin wszystkich kopalin. Głównym celem statutowym działania jest ochrona interesów gmin górniczych oraz wspieranie rozwoju gospodarczego w tych gminach. W 2011 roku w skład Stowarzyszenia Gmin Górniczych w Polsce (SGGW) wchodzi już 37 gmin górniczych z obszaru czterech województw samorządowych: śląskiego, małopolskiego, lubelskiego oraz dolnośląskiego. Są to gminy, których społeczności najdotkliwiej odczuły skutki restrukturyzacji polskiego górnictwa. Stowarzyszenie na przestrzeni lat swojej działalności opiniuje i współpracuje przy opracowywaniu projektów ustaw i rozporządzeń istotnych dla samorządów gmin górniczych, tj. ustawa – Prawo geologiczne i górnicze czy ustawa restrukturyzacyjna dla górnictwa. Bierzemy na bieżąco udział w pracach legislacyjnych na wszystkich poziomach – od tworzenia projektu poprzez etap konsultacji społecznych, pracy w sejmowych komisjach i podkomisjach, wnosząc silny głos społeczności gmin górniczych.

Monitorujemy stan finansów gmin górniczych. Wspieramy również gminy górnicze w procesach sądowych nawet na poziomie Trybunału Konstytucyjnego, korzystając z ekspertyz znanych ekspertów doktryny prawa czy finansów samorządowych. O interesy gmin górniczych zabiegamy w Polsce, jak i na forum europejskim. Już w 1999 roku uchwałą gmin członkowskich SGGP przystąpiło do Euracom, czyli europejskiej organizacji reprezentującej gminy i regiony górnicze. Od momentu wejścia do Unii Europejskiej jesteśmy pełnoprawnym członkiem tej organizacji, a przewodniczący zarządu SGGP pan Tadeusz Chrószcz jest wiceprzewodniącym Euracom. W 2003 roku, jeszcze przed akcesją Polski do UE, odbyło się w Polsce zgromadzenie tej organizacji – po raz pierwszy poza murami Parlamentu Europejskiego. Podobnie było również w 2009 r. W latach 2004 – 2007 w partnerstwie z Euracom i siedmioma stowarzyszeniami gmin górniczych innych krajów (Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Hiszpania, Czechy, Polska, Ukraina i Rosja) realizowaliśmy projekt Recore (Interreg IIIC) (Regenerating Europe's Coalfield Regions) czyli Odnowa Europejskich Regionów Górniczych. Budżet trzech lat realizacji projektu sięgał kwoty 1 071 000 euro, przy 75-proc. wkładzie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (ERDF). Od 2010 roku realizujemy projekt Prospects (Interreg IVC), czyli Perspektywy. Ten projekt o większym budżecie niż poprzedni, realizowany jest w gronie 10 partnerów z 9 regionów górniczych i ma za zadanie wymianę i przekazanie doświadczeń pomiędzy dziesięcioma partnerami z dziewięciu krajów Unii Europejskiej, koncentrując się na zagadnieniach przedsiębiorczości. Partnerzy badają cztery strategiczne tematy: atrakcyjność obszarów, struktury wspierające rozwój przedsiębiorczości, grupy przedsiębiorstw, innowacje ekologiczne i wiedza. Projekt PROSPECTS ma na celu ściślejsze powiązanie wiodących sił i procesów w regionach partnerskich pracujących na polu przedsiębiorczości, władz lokalnych, struktur wsparcia dla przedsiębiorstw i lokalnych agencji rozwoju. Ostatecznym celem projektu Prospects jest to, że władze lokalne i urzędnicy odpowiedzialni za rozwój gospodarczy będą korzystać z tej wymiany doświadczeń, aby nabyć nowe umiejętności w promowaniu przedsiębiorczości w europejskich zagłębiach węglowych oraz w regionach z tradycyjnymi gałęziami przemysłu. SGGP prowadzi również szkolenia dla gmin członkowskich, zgodnie z życzeniem jej członków.