Prawo zamówień publicznych przewiduje możliwość udzielenia zamówienia dodatkowego, lecz przewiduje surowe rygory, które należy spełnić łącznie tak, by nie narazić się na łamanie ustawy. Zamówienie dodatkowe to takie, które nie było objęte zamówieniem podstawowym i nieprzekracza łącznie 50 proc. wartości realizowanego zamówienia (w odniesieniu do postępowań wszczętych po 11 czerwca 2007 r.). Zamówienie dodatkowe jest niezbędne do prawidłowego wykonania zamówienia podstawowego, a jego realizacja jest konieczna z uwagi na nieprzewidzianą wcześniej sytuację.

Przedmiot zamówień

Zamówienia dodatkowego można udzielić:

● gdy z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub też

● wykonanie zamówienia podstawowego jest uzależnione od wykonania zamówienia dodatkowego.

Zamówienia dodatkowe mogą być udzielone wykonawcy zamówienia podstawowego. Nie mogą być objęte zamówieniem podstawowym, ale muszą pozostawać z nim w ścisłym związku. Konieczność wykonania zamówienia dodatkowego musi być wynikiem prawidłowej realizacji zamówienia podstawowego. Zatem nie można udzielić zamówienia dodatkowego w sytuacji, gdy zamówienie podstawowe zostało już udzielone. Jednak konieczność taka musi wynikać z okoliczności, jakich nie można było przewidzieć na etapie konstruowania specyfikacji istotnych warunków zamówienia, czyli nie może być wynikiem niedbalstwa w przygotowaniu dokumentacji przetargowej. Nie jest zamówieniem dodatkowym zamówienie, którego trzeba udzielić na skutek źle przeprowadzonego procesu inwestycyjnego. Stanowisko takie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 marca 2000 r. (sygn. II SA 2169/99).

Zamówienia dodatkowe mogą być udzielane w ujęciu zamówień na roboty budowlane, a także usługi. Przedmiot zamówienia dodatkowego nie może być objęty zakresem zamówienia podstawowego, gdyż groziłoby to niemożnością jego udzielenia. Niezbędność zamówienia dodatkowego dla prawidłowego wykonania zamówienia podstawowego może nastąpić w sytuacji, gdyby nieudzielenie go w takim trybie skutkowałoby poniesieniem niewspółmiernie wysokich kosztów, jak też w sytuacji, gdy wykonanie zamówienia podstawowego jest wręcz uzależnione od wykonania zamówienia dodatkowego.

Wartość zamówień dodatkowych nie może przekraczać 50 proc. wartości realizowanego zamówienia podstawowego. Użycie w przepisach określenia - realizowanego zamówienia - wskazuje, że wartość zamówień dodatkowych należy obliczać nie od wartości szacunkowej zamówienia podstawowego, lecz od jego wartości określonej w umowie. Konieczność udzielenia zamówienia dodatkowego powinna być następstwem sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia, przy uwzględnieniu należytej staranności.