Pracownicy, często podczas wykonywania swoich obowiązków pracowniczych, tworzą różnego rodzaju utwory, podlegające regulacji ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ponieważ prawa autorskie nabierają coraz większego znaczenia, dlatego też warto bliżej poznać zasady rządzące nimi w stosunkach pracowniczych.

Prawa majątkowe dla pracodawcy

Prawa autorskie co do zasady przysługują twórcy danego utworu, jeżeli z ustawy nie wynika co innego (art. 8 ust. 1 ustawy). Oznacza to, że ustawa może przewidywać od niej wyjątki.

Jeden z nich dotyczy właśnie nabycia praw autorskich przez strony stosunku pracy. Pracodawca, którego pracownik stworzył utwór, w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia tego utworu odnoszące się do niego majątkowe prawa autorskie. Następuje to w granicach wynikających z celu umowy o pracę oraz zgodnego zamiaru stron.

Przesłankami decydującymi o nabyciu przez pracodawcę majątkowych praw autorskich do utworu stworzonego przez jego pracownika są:

●  zakres obowiązków pracownika,

●  cel umowy o pracę oraz zgodny zamiar stron,

●  przyjęcie utworu (względnie rozpowszechnienie utworu).

Pracodawca, co należy podkreślić, może uzyskać majątkowe prawa autorskie tylko do utworu pracownika, który powstał w wyniku wykonywania obowiązków pracowniczych. Jeżeli natomiast utwór zostanie stworzony przez pracownika nie w wyniku wykonywania tych obowiązków, lecz jedynie przy okazji ich wykonywania, to w takim przypadku prawa autorskie w pełnym zakresie (zarówno majątkowe, jak i osobiste) będą przysługiwały pracownikowi.

Pracodawca bezspornie uzyska majątkowe prawa autorskie w stosunku do np. fotografii zrobionych przez zatrudnionego u niego fotografika, jeżeli wykonywanie zdjęć należało do jego obowiązków wynikający z umowy o pracę. Natomiast z pewnością nie będą przysługiwały pracodawcy majątkowe prawa autorskie np. do powieści przygodowej napisanej przez portiera w czasie pracy czy prawa do utworu plastycznego sporządzonego przez sekretarkę w czasie przerwy śniadaniowej. Nie ma tu przy tym znaczenia, czy twórca opracował utwór przy wykorzystaniu sprzętu (np. komputera) stanowiącego własność pracodawcy.