Przepisy regulujące zasady przeprowadzania kontroli w firmach zmieniły się na korzyść przedsiębiorców. Zgodnie z obowiązującymi regulacjami, przedsiębiorcy, który poniósł szkodę wskutek prowadzenia czynności kontrolnych z naruszeniem prawa, przysługuje odszkodowanie.

Unormowania te zawarte są w art. 77 ust. 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Są to jednak wyłącznie przepisy o charakterze ogólnym. Dlatego mają do nich odpowiednie zastosowanie właściwe regulacje kodeksu cywilnego w zakresie odpowiedzialności za szkodę. Takich roszczeń można dochodzić na zasadach i w trybie określonym dla postępowania cywilnego. Ciężar przedstawienia przekonujących dowodów spoczywa na przedsiębiorcy, natomiast ich ocena należy do sądu.

Udowadnianie szkody

Przedsiębiorca, udowadniając przed sądem powstanie szkody, może wykorzystać przede wszystkim art. 417 (i następne) k.c. Żądanie przez niego wypłaty odszkodowania powinno odpowiadać wysokości poniesionej szkody, obejmując stratę i ewentualne utracone korzyści. Musi on ponadto wykazać, jakie konkretne działania kontrolujących spowodowały powstanie szkód.

W praktyce przedsiębiorcy mogą mieć problemy szczególnie przy określaniu rozmiarów utraconych korzyści. Szacowanie tego rodzaju szkody opiera się bowiem zazwyczaj na hipotezach. Mimo to roszczenia te można jednak uzasadniać, powołując się chociażby na sytuację firmy sprzed wyrządzenia szkody, a także porównując ją do sytuacji innych przedsiębiorstw, których wadliwe działanie organów kontroli nie dotknęło.

Ważne przepisy formalne

Warto wskazać, w jakich konkretnie przypadkach przedsiębiorca będzie miał prawo wystąpić o odszkodowanie. Otóż będzie mógł to zrobić przede wszystkim wtedy, gdy dojdzie do naruszenia przez organy kontrolujące przepisów formalnych w zakresie przeprowadzania kontroli. Zatem właściciel firmy będzie miał podstawy do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie, gdy np. nie zostanie zawiadomiony o zamiarze wszczęcia u niego kontroli; gdy czynności kontrolne dokonane będą podczas jego nieobecności lub osoby przez niego upoważnionej (z wyłączeniem szczególnych sytuacji wymienionych w ustawie); gdy podjęto u niego kontrolę, kiedy jest już prowadzona inna kontrola albo gdy przekroczono czas trwania kontroli określony w ustawie.