statystyki

Hybrydowy charakter notariatu jest nie do utrzymania

autor: Anna Krzyżanowska12.02.2013, 08:46; Aktualizacja: 12.02.2013, 11:46

Na zeszłotygodniowym posiedzeniu sejmowej komisji nadzwyczajnej ds. projektu ustawy deregulacyjnej pojawiły się nowe, jeszcze bardziej radykalne propozycje dotyczące notariatu. Jak toczyły się prace nad nimi? Na pytania odpowiada Tomasz Janik, prezes Krajowej Rady Notarialnej.

Reklama


Reklama


Podczas ostatnich obrad okazało się, że poprawki złożone 20 stycznia 2013 r. przez przewodniczącego komisji posła Adama Szejnfelda (PO), które wcześniej dostaliśmy z biura komisji i nad którymi przez kilka dni debatowaliśmy w Krajowej Radzie Notarialnej, nie są tymi, które rozpatrywała komisja.

Ich aktualną wersję otrzymaliśmy dopiero w trakcie ostatniego posiedzenia. Słowa „chaos” i „zamieszanie” chyba najlepiej określają prace nad projektem deregulacji dotyczącym notariatu. Taka praktyka musi budzić sprzeciw zarówno notariatu, jak i innych obecnych na posiedzeniu.

Podczas zeszłotygodniowego posiedzenia komisji okazało się, że wbrew projektowi rządowemu, który był konsultowany niemalże przez rok, zgłoszone przez przewodniczącego komisji poprawki idą jeszcze dalej i przewidują całkowite zniesienie asesury notarialnej.

A nie tylko – jak początkowo planowano – wprowadzenie alternatywnej drogi do zawodu w postaci notariusza powoływanego na czas oznaczony, tzn. notariusza na próbę. Według nowych propozycji ma to być jedynie rozwiązanie przejściowe.

Nowa zmiana skróci drastycznie czas szkolenia kandydatów do zawodu. A proszę pamiętać, że asesura to jedyny okres, kiedy prawnik po zdanym egzaminie ma dwa lata, żeby doskonalić rzemiosło pod nadzorem patrona, zanim zacznie działać sam.

Propozycje nie rozstrzygają przy tym jasno kwestii zastępstw notariuszy, czyli tego, jak zachować ciągłość działania kancelarii w przypadku choroby czy urlopu rejenta. Dziś nieobecnego notariusza zastępuje asesor.

Za likwidacją asesury ma jednak iść wydłużenie aplikacji z 2,5 do 3,5 roku.

Biorąc pod uwagę, że obecnie aplikacja notarialna jest w większości aplikacją pozaetatową, w trakcie której aplikant przebywa w kancelarii tylko raz w tygodniu, rozwiązanie to należy również uznać za niedoskonałe i niewystarczające.

Co niepokojące, projekt powiela nietrafione pomysły w zakresie ingerencji w program aplikacji, którego uchwalanie jest kompetencją KRN.

Naszym zdaniem kazuistyczne wyliczenie liczby projektów aktów notarialnych i innych czynności, jakie mają być sporządzone w trakcie aplikacji, jest pomysłem oderwanym od rzeczywistości.

Autorzy projektu prawdopodobnie nie wiedzą, jak wygląda i powinno wyglądać szkolenie kandydata na notariusza.

Z pana słów wynika, że rozmowy notariatu z przedstawicielami resortu sprawiedliwości podczas obrad okrągłego stołu przed dwoma miesiącami nie przyniosły efektów.

Przystępując do obrad, mieliśmy nadzieję, że to spotkanie będzie początkiem szerszej dyskusji na temat notariatu, a pomysły deregulacyjne, które oceniamy jako eksperyment na skalę Europy – zostaną na ten czas wstrzymane.

Faktycznie, choć do spotkania doszło, nie udało się nam dojść do kompromisu – oczywiście trudno było oczekiwać takiego konsensusu po jednym spotkaniu.

Myślę, że powinniśmy przede wszystkim dokonać systemowego wyboru, czy istotnie notariat powinien iść w stronę wolnego rynku, gdzie nie ma regulacji, w tym np. w zakresie wysokości taksy notarialnej, albo nie ma nawet przymusu notarialnego, czy jednak kierujemy się w stronę notariusza działającego jako funkcjonariusz publiczny, podlegający ścisłej regulacji.

Naszym zdaniem obecne hybrydowe rozwiązanie jest nie do utrzymania na dłużej, a dalsza deregulacja zagrozi bezpieczeństwu majątków obywateli.

Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy INFOR Biznes. Zapoznaj się z regulaminem i kup licencję

Reklama


Źródło:Dziennik Gazeta Prawna

Polecane

Reklama

  • fijara(2013-02-12 09:05) Odpowiedz 00

    Obecne hybrydowe rozwiązanie to to, że notariusz wykonuje zadania ze sfery publicznej, a zarabia jak ze sfery prywatnego oligopolu. Skoro tak, to niech będzie funkcjonariuszem publicznym zatrudnionym przez państwo z pensją w wysokości fererendarza sadowego, tj. ok. 5 tys zł netto.

  • mec.(2013-02-12 12:07) Odpowiedz 00

    DOŚĆ OBOWIĄZKOWEJ FORMY AKTU NOTARIALNEGO !!! WYSTARCZY PODPIS NOTARIALNIE POŚWIADCZONY (za kilkadziesiąt złotych) !!!

    AKT NOTARIALNY jest nic innego jak przygotowanie projektu umowy przez Notariusza.
    Ale dlaczego to jest obowiązkowe ???
    Niech projekt umowy przygotowuje (i za niego odpowiada) podmiot dobrowolnie wybraniając przez strony (notariusz, adwokat, radca, ktokolwiek inny).
    Dla pewności obrotu wystarczający jest "podpis notarialnie poświadczony" (co kosztuje znacznie mniej).

  • bolo(2013-02-19 11:11) Odpowiedz 00

    Ale się usmiałem. Tak jak do tej pory zostanie notariuszem graniczyło z cudem tak teraz każdy będzie mógł być notariuszem. Juz nie mogę się doczekać. Aplikant pozaetatowy podpisujący akty notarialne. Jedno jest pewne, Sądy i adwokaci będą mieli co robić...

  • żałosne(2013-02-13 21:18) Odpowiedz 00

    jakie poszerzenie kompetencji - nakazy, kw? To proszę wrócić do sądów. Dopiero trochę posprzątano w kw i co? teraz do korytka? O ile się nie mylę notariusze chcieliby przejąć kompetencje referendarzy sądowych. Brawo, świetny pomysł - zwłaszcza, że robiliby to za dużo większą kasę. To może niech referendarze staną się z mocy prawa notariuszami, założą kancelarie - przynajmniej będą wiedzieli, co robić w w/w sprawach.

  • filozof(2013-02-13 19:51) Odpowiedz 00

    Do praktyk --> a co złego w sztywnej taksie? Przecież to MS będzie ustalać taksę, trudno więc sądzić aby była "rażąco" wygórowana. Zasada numerus clausus jest od dawna proponowana przez samorząd notarialny, o dziwo MS nie chce o tym słyszeć mimo że przeciż to MS ustalałoby limit Kancelarii (skoro twierdzi, że Kancelarii jest mało to podniosłoby limit).

    Czemu również eliminować konkurencyjność? Niech notariusze konkurują jakością usługi, a nie "sprzedają" pieczęć z orłem po jak najtańszej cenie...
    W obecnej sytuacji najbardziej cierpią dobrze merytorycznie przygotowani notariusze, bo oni wymagają takiego i takiego dokumentu, ale kolega zza rogu już nie żąda aż tylu papierków, o nic nie pyta tylko kasuje, więc do niego pójdzie klient bo tam "szybko, łatwo i bez zbędnych formalności"...

  • praktyk(2013-02-13 15:26) Odpowiedz 00

    do filozof, ... ale przy drugiej koncepcji trzeba albo usztywnić taksę, albo wprowadzić numerus clausus kancelarii notarialnych (albo jedno i drugie), o czym już nie napisałeś.
    Koncepcja funkcjonariusza publicznego jest możliwa tylko wtedy, gdy wyeliminuje się cechy charakterystyczne dla przedsiębiorcy, czyli np. konkurencyjność. W obecnym kształcie walka o klienta, obniżanie taks, wymagań dla sporządzenia aktu (nie żądanie dokumentów ...) stoi w sprzeczności z istotą notariusza jako funkcjonariusza publicznego. I tak dziwne, że ta obecna hybryda tyle czasu się utrzymała.

  • rendgen(2013-02-14 11:07) Odpowiedz 00

    do "20" - Referendarze z KW z mocy prawa notariuszami bo będą wiedzieli co robić z ww. sprawach - no to byłby dopiero dramat!!!
    Zrobiono już eksperyment pt. "referendarz jako przewodniczący wydziału KW" i wyszła z tego TYKAJĄCA BOMBA!
    Bo taki referendarz jedyne co potrafi zrobić to odmówić wpisu posługując się kretyńskimi argumentami. Niestety wraz z osiągnięciem niezawisłości większość referendarzy porzuciła zdrowy rozsądek i żadne logiczne argumenty nie są w stanie do tych państwa trafić. A ciężko dyskutować z "bo nie" lub "bo jak tak mówię".
    Cały ten eksperyment jest wysokiego ryzyka o czym za chwilkę boleśnie się przekonamy.

  • Reality(2013-02-13 18:27) Odpowiedz 00

    do Sprawiedliwego: czym chcesz konkurować ? taksą (nic nowego, możesz robić akty za darmo ale utrzymać siebie i kancelarię z czegoś musisz), lokalem (rozumiem, że cię na niego stać już na starcie za te darmowe akty), wiedzą (podobną, jeśli nie lepszą ma większość doświadczonych notariuszy), jakie usługi chcesz wprowadzić aby podnieść konkurencyjność (czyżbyś chciał świadczyć usług nie związane z notariatem), a może postawą: "wszystko podpiszę" ?

  • Sędzia(2013-02-13 17:54) Odpowiedz 00

    Notariuszom dać uprawnienia sędziowskie a wynagrodzenie prywatne!

  • XC(2013-02-13 17:49) Odpowiedz 00

    Panie Janik, Pana jęki robią się już nudne. Proszę rozważyć transfer do adwokatury, sądu, prokuratury czy do samorządu radcowskiego. Nikt Pana tu na siłę nie trzyma.

  • filozof(2013-02-13 13:54) Odpowiedz 00

    Słusznie Prezes Janik zauważył, że obecna sytuacja jest nie do utrzymania w dłuższej perspektywie czasu, należy się opowiedzieć albo za notariuszem-przedsiębiorcą albo za notariuszem - funkcjonariuszem publicznym.

    Pierwsza koncepcja łączy się ze zniesieniem przymusu notarialnego i taksy notarialnej, ale również z utratą charakteru dokumentu urzędowego przez notariusza. No bo skoro dokument taki sporządza osoba która jest przedsiębiorcą i dla której liczy się przede wszystkim zysk, to czemu przyznawać takiemu dokumentowi prymat przed innymi dokumentami? W konsekwencji doprowadzi to do zniesienia notariatu i wchłonięcia go przez samorząd radcowski i adwokacki.
    Pytanie co to komu da? Dokumenty prywatne są w postępowania sądowych wielokrotnie kwestionowane, dokumenty notarialne bardzo rzadko. Każdy urząd dużo chętniej przyjmie dokument notarialny bo ma pewność, że osoba w nim wymieniona faktycznie dokument podpisała. Podobnie sprawa wygląda z testamentami, umowami i aktami poświadczenia dziedziczenia.

    Druga koncepcja łączy się ze wzmocnieniem roli notariusza jako funkcjonariusza publicznego i przekazaniem mu kompetencji dzisiaj przewidzianych tylko dla sądów (nakazy płatnicze, postępownie KW i KRS) oraz ze wzmocnieniem charakteru dokumentów notarialnych w taki sposób aby były bez żadnego "ale" przyjmowane przez wszelkie urzędy i sądy (chodzi zwłaszcza o notarialne odpisy dokumentów).

    Wady i zalety każdej z koncepcji są dla każdego widoczne. Z punktu widzenia państwa i społeczeństwa jednoznacznie wydaje się, że tylko koncepcja notariusza - funkcjonariusza publicznego ma rację bytu.

  • Prawnik(2013-02-14 07:14) Odpowiedz 00

    PRECZ Z NEPOTYZMEM I UKŁADAMI, OTWORZYĆ NOTARIAT DLA OSÓB SPOZA KLANÓW, NALEŻY ZLIKWIDOWAĆ NIEKONSTYTUCYJNĄ ASESURĘ NOTARIALNĄ!!! PRECZ Z NEPOTYZMEM I UKŁADAMI, OTWORZYĆ NOTARIAT DLA OSÓB SPOZA KLANÓW, NALEŻY ZLIKWIDOWAĆ NIEKONSTYTUCYJNĄ ASESURĘ NOTARIALNĄ!!! PRECZ Z NEPOTYZMEM I UKŁADAMI, OTWORZYĆ NOTARIAT DLA OSÓB SPOZA KLANÓW, NALEŻY ZLIKWIDOWAĆ NIEKONSTYTUCYJNĄ ASESURĘ NOTARIALNĄ!!! PRECZ Z NEPOTYZMEM I UKŁADAMI, OTWORZYĆ NOTARIAT DLA OSÓB SPOZA KLANÓW, NALEŻY ZLIKWIDOWAĆ NIEKONSTYTUCYJNĄ ASESURĘ NOTARIALNĄ!!! PRECZ Z NEPOTYZMEM I UKŁADAMI, OTWORZYĆ NOTARIAT DLA OSÓB SPOZA KLANÓW, NALEŻY ZLIKWIDOWAĆ NIEKONSTYTUCYJNĄ ASESURĘ NOTARIALNĄ!!!

  • ...(2013-02-12 15:36) Odpowiedz 00

    aha , ręce notariatu , precz od spraw sądowych ! Nakazów , spadków im się zachciewa.

  • Troglodytai(2013-02-13 17:00) Odpowiedz 00

    Panie Ministrze Gowin.
    Panie Prezesie Janik.

    Proszę rozważyć argumenty powoływane przez aplikantów notarialnych na spotkaniu z Ministrem Sprawiedliwości w kwietniu zeszłego roku - które przede wszystkim skupiały się na powiększeniem zakresu czynności dokonywanych przez notariuszy i wprowadzeniu stałych stawek za czynności notarialne by móc konkurować jakością nie zaś ceną.

    Idą zmiany trzeba się z nimi pogodzić - a przy okazji można porozmawiać właśnie o "złotym środku" - bądź "zgniłym kompromisie" jak kto woli.

  • Sprawiedliwy(2013-02-13 16:56) Odpowiedz 00

    Wypowiedzi przeciwników deregulacji to kwintesencja obecnego notariatu. Tylko brać kasę i za nic nie odpowiadać. Stąd ten nepotyzm i patologia w notariacie. Same klany rodzinne, pociotki (ewentualnie jeszcze rodzinka sędziów) w kancelariach. A jak narzuca się wam nowe obowiązki (chociażby wyznaczanie pozaetatowych patronów, bo nawet tego nie chcecie robić) to zaraz krzyk, rwetes i krzyczenie o zamachu na praworządność. Reformy są konieczne i potrzebne. Przyda się nowa świeża krew w zawodzie, a konkurencja skutecznie podniesie poziom usług notarialnych oraz wyeliminuje zasiedziałą nieprofesjonalną "starą gwardię", która często nawet nie potrafi włączyć komputera.

  • Propaganda G....z lat 30 stych....(2013-02-12 12:00) Odpowiedz 00

    Inni są niegodni, jedyne i słuszne zdanie, tylko osoby z rodzin notarialnych zapewnią bezpieczeństwo obrotu...

  • Rejent(2013-02-12 11:57) Odpowiedz 00

    A gdzie rozszerzenie katalogu czynności??? Jedynym celem KRN jest utrudnianie adeptom aplikacji dojścia do zawodu. Cała niespożyta energia Pana Janika się na tym koncentruje. Zamiast koncentrować się na rozszerzeniu katalogu czynności notarialnych. Ale co mi oceniać - przecież nie mam tej godności i mądrości Pana Janika. Te argumenty są non stop takie same, jakby komuś zacięła się taśma.

  • niedoszli asesorzy(2013-02-12 16:30) Odpowiedz 00

    Pan Prezes Janik, zamiast się skupić na współpracy to idzie na wojnę, dlatego ani ministerstwo ani posłowie z komisji nie traktują go jak partnera i robią co im się umyśli. Niestety większość notariuszy nie potrafi zrozumieć że jest potrzeba zmian i walczą o utrzymanie status quo zamiast współpracować przy rozszerzeniu dostępu z jednoczesnym zwiększeniem zakresu czynności. Należy jeszcze zauważyć że argumenty przez nich powoływane są słabe. Sami odpowiadają za szkolenie aplikantów, egzamin sprawdza przygotowanie do samodzielnego wykonywania zawodu, ale według KRN aplikanci nie są przygotowani. Zapominają że każdy kij ma dwa końce, należy się zastanowić nad wyciągnięciem konsekwencji od osób odpowiedzialnych za szkolenie skoro same przyznają się że źle to zrobili.

  • finis notariorum est(2013-02-12 10:42) Odpowiedz 00

    Pan Prezes nawet o milimetr nie zbacza z obranej od wielu lat jedynie „słusznej” polityki KRN. Nie do utrzymania jest obecna sytuacja w której osoby po odbyciu aplikacji i zdaniu egzaminu zawodowego zostają wysłane na zieloną trawkę lub ewentualnie mogą próbować turystyki krajowej w poszukiwaniu szansy na asesurę za minimalną krajową. Niestety żaden z adeptów sztuki dziennikarskiej nie zadał chyba podstawowego w toczącej się dyskusji pytania dlaczego w takim razie osoba po tak przebytej drodze zawodowej daje mniejszą rękojmie prawidłowego wykonywania zawodu niż grono licznych byłych prokuratorów, sędziów, adwokatów czy radców prawnych, którzy przecież ani jednego dnia przed nominacją nie przepracowali w kancelarii notarialnej… Jakoś nie występuje temat masowych bankructw osób które zdecydowały się na dokonanie czynności w kancelarii notarialnej prowadzonej przez byłego prokuratora. Jeżeli Pan Prezes uważa, że takie osoby zagrażają bezpieczeństwu obrotu prawnego to może to świadczyć o dwóch sytuacjach. Albo poziom szkolenia na aplikacji notarialnej jest tak żenująco niski (za co bezpośrednią odpowiedzialność zgodnie z ustawą ponosi Krajowa Rada Notarialna), albo na aplikacje notarialną regularnie trafiają najsłabsi z absolwentów studiów prawniczych, którzy oprócz przepisania danych do wzoru nie są w stanie samodzielnie rozwiązać żadnego problemu prawnego, gdyż aplikanci innych profesji mogą od lat (na przykład po półrocznym okresie karencji) samodzielnie dokonywać czynności. Istotnie asesura notarialna jest obecnie ostatnim bastionem samorządu mogącym skutecznie blokować dopływ świeżej krwi do zawodu. Szkoda, że Pan Prezes z taką samą zaciętością nie walczy o jedną ze spraw fundamentalnych z punktu widzenia funkcjonowania polskiego notariatu w najbliższych latach jaką jest poszerzenie katalogu czynności notarialnych. Być może wydawanie przez notariuszy nakazów zapłaty, rejestracja elektroniczna spółek czy też dokonywanie czynności z zakresu prawa spadkowego przerasta możliwości środowiska. Wypada parafrazując klasyka zaapelować: Panie Prezesie nie idźcie tą drogą!

  • Prawnik(2013-02-12 10:26) Odpowiedz 00

    Ministrze Gowin proszę dotrzymać słowa i dokończyć reformy notariatu. Należy zlikwidować niekonstytucyjną asesurę notarialną.

Twój komentarz

Zanim dodasz komentarz - zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.

Widzisz naruszenie regulaminu? Zgłoś je!

Redakcja poleca

Prawo na co dzień

Galerie

Wyszukiwarka kancelarii

SzukajDodaj kancelarię

Polecane

Reklama