ROZMOWA

KATARZYNA ŻACZKIEWICZ

Kiedy będzie wybrany nowy rzecznik praw obywatelskich?

STANISŁAW TROCIUK*

W ciągu 21 dni od stwierdzenia wygaśnięcia mandatu kandydatów zgłaszają grupy 35 posłów i marszałek Sejmu. Kandydaci następnie są przesłuchiwani przez komisję sejmową, która opiniuje zgłoszone osoby. Następuje głosowanie w Sejmie i zatwierdzenie przez Senat. Objęcie urzędu dokonuje się z datą przyjęcia ślubowania. To potrwa około dwóch miesięcy.

Jakie są uprawnienia i zadania osoby pełniącej obowiązki rzecznika?

Sytuacja jest niecodzienna. W językowym znaczeniu zastępca to osoba pełniąca jakąś funkcję w czyimś zastępstwie. Przypomnę, że Sąd Najwyższy już w 1960 roku przyjął pogląd o dopuszczalności wykonywania wszystkich funkcji Pierwszego Prezesa SN i Prokuratora Generalnego przez ich zastępców. Osobiście staję przed wyborem, czy stosować się do aktów, które przecież nie przyznają przywilejów, lecz nakładają określone obowiązki, czy poprzez zaniechanie narazić na uszczerbek prawo.

Jakie są prawne konsekwencje zaniechania działań rzecznika?

Mogę być obwiniany przez obywateli, którzy się do nas zwrócili, o niewykonywanie obowiązków. Rzecznik nie reprezentuje własnych interesów, lecz jest strażnikiem praw i wolności jednostki. Jeśli napiszemy osobie, która się zwraca do biura, że wyrok w jej sprawie był niesprawiedliwy i właśnie upływa termin złożenia kasacji, ale jej nie złożymy, motywując to śmiercią urzędującego rzecznika, to przecież będzie to postępowanie w istocie godzące w jej prawa lub wolności.

Czy mógłby pan złożyć teraz nowe wnioski do Trybunału Konstytucyjnego?

Z punktu widzenia formalnoprawnego mogę. Uważam jednak, że moja rola powinna się obecnie koncentrować na załatwianiu bieżących spraw i podejmowaniu działań niezbędnych z punktu widzenia ochrony praw i wolności obywatelskich. Nie możemy przecież powiedzieć, że przez trzy miesiące nie będziemy chronić praw obywatelskich. To by było przyznanie się do bezczynności biura liczącego 265 osób wynagradzanych ze środków publicznych.