• Jaki jest status radcy prawnego zatrudnionego w jednostce samorządu terytorialnego?

- Wszystko zależy od formy takiego zatrudnienia. Jeśli mówimy o klasycznym zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę, to radca jest pracownikiem samorządowym, któremu ustawa o radcach prawnych gwarantuje stosunkowo dużą niezależność, a także odpowiednie umiejscowienie w strukturze organizacyjnej urzędu oraz bezpośrednią podległość kierownikowi urzędu.

• A co, jeśli radca umowy o pracę nie ma?

- Coraz więcej jednostek samorządowych decyduje się na zlecanie obsługi prawnej podmiotom zewnętrznym, które świadczą usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej. Może tu być mowa zarówno o kompleksowej obsłudze przez jedną kancelarię, jak również podziale obowiązków pomiędzy kilka kancelarii, które specjalizują się w konkretnych rodzajach spraw. Występują również systemy mieszane, to znaczy w urzędzie zatrudniony jest na stałe radca prawny, natomiast w określonych sytuacjach część usług, np. windykacja należności czy też obsługa zamówień publicznych, pozyskiwana jest z zewnątrz.

• Jak wygląda specyfika pracy radcy prawnego zatrudnionego w urzędzie? Jakie są jego zadania jako prawnika?

- Zakres jego zadań określony powinien być w umowie, która łączy radcę z daną jednostką. Należy jednak pamiętać, iż nawet jeśli jest on pracownikiem, a więc pozostaje w stosunku podporządkowania względem pracodawcy, w przypadku radcy prawnego owo podporządkowanie ulega ograniczeniom wynikającym z ustawy o radcach prawnych. Radcy prawnemu nie można bowiem zlecać wykonywania czynności wykraczających poza zakres pomocy prawnej. Tak więc zadania radcy prawnego sprowadzają się do świadczenia szeroko pojmowanej pomocy prawnej, w tym w szczególności zastępstwa procesowego.

• Czy radny, który jednocześnie jest radcą prawnym, powinien być zatrudniany w jednostkach organizacyjnych gminy czy powiatu, w której uzyskał mandat? Czy takie zachowanie nie narusza zasad etycznych?

- W mojej ocenie w większości przypadków sytuacje takie nie powinny mieć miejsca. Radcę prawnego, który jest jednocześnie radnym, obowiązują podwójne standardy. Po pierwsze, ustawowo zabronione jest zatrudnianie radnego w urzędzie jednostki, w której sprawuje on mandat. Radnemu nie można również zlecić wykonywania pracy na rzecz jego jednostki na podstawie umów cywilnoprawnych. W tym przypadku nie ma znaczenia, jaki zawód on wykonuje. Po drugie radcę prawnego obowiązuje kodeks etyki, który wyraźnie zakazuje uczestniczenia w czynnościach, które podważałyby zaufanie do niego albo powodowały konflikt interesów. Jeśli chodzi natomiast o samorządowe jednostki organizacyjne, zakaz dotyczy tylko pełnienia funkcji kierownika lub jego zastępcy. Można więc wyobrazić sobie sytuację, w której radny jest jednocześnie np. radcą prawnym w ośrodku pomocy społecznej czy też urzędzie pracy. Oczywiście pod warunkiem, że nie będzie to wpływało na jego niezależność jako radnego oraz niezależność w wykonywaniu zawodu radcy prawnego.