"Nowy kodeks karny powinien być dostosowany do realiów"

• Trybunał Konstytucyjny wyda jutro orzeczenie w sprawie przepisu, który ogranicza sędziów w orzekaniu o karach za zabójstwo. Brak w nim możliwości zasądzenia nadzwyczajnego złagodzenia kary. Prokurator krajowy stwierdził na rozprawie, że doszło w związku z tym do zakłóceń w funkcjonowaniu sądów. Jakie będą konsekwencje uznania za niekonstytucyjny art. 148 par. 2, który dotyczy zabójstwa kwalifikowanego?

- Jeżeli TK stwierdzi niezgodność z konstytucją tego przepisu, to nie ma powrotu do przepisu sprzed nowelizacji, czyli sprzed 2005 roku. Artykuł 148 par. 2 zostanie uznany za nieobowiązujący, natomiast funkcjonować będzie par. 1, który mówi o zabójstwie i obejmuje wszystkie jego przypadki. Byłby to zatem powrót do kodeksu z 1969 i nawet do kodeksu z 1932 roku. Nie wiem, czy nie byłoby to najlepsze rozwiązanie.

• Czyli zostałby jeden przepis o zabójstwie z sankcją od 8 do 25 lat pozbawienia wolności lub dożywociu?

- Zostałby w kodeksie jeden typ zabójstwa oraz typy kwalifikowane: zabójstwo w afekcie, dzieciobójstwo itd. Zwolennicy restrykcyjnego prawa karnego powiedzą, że oznaczałoby to znaczne obniżenie zagrożenia karą od ośmiu lat, a górna granica pozostałaby bez zmian. Inne rozwiązanie to danie czasu ustawodawcy na wprowadzenie zmian.

• Zaraz po uchwaleniu tej nowelizacji w 2005 roku wystąpił pan jako rzecznik praw obywatelskich do Trybunału o zbadanie tego przepisu. Jakie argumenty przemawiały za niekonstytucyjnością?

- Chodziło nie tylko o surowość rozwiązania, ale o to, że ustawodawca wszedł w obszar zastrzeżony dla wymiaru sprawiedliwości. Wprowadzenie alternatywy 25 lat pozbawienia wolności albo dożywocie, a w przypadku sprawców, którzy nie ukończyli 18 lat - tylko 25 lat więzienia - przekreśla ideę wymiaru sprawiedliwości. Sąd ma tylko stwierdzić popełnienie przestępstwa i przypisać karę, którą określił ustawodawca. Takie rozwiązanie jest niekonstytucyjne. Popełniono kardynalny błąd legislacyjny, że nie przewidziano możliwości nadzwyczajnego złagodzenia kary. Przecież i zabójstwo szczególnie okrutne może być popełnione przez osobę z daleko ograniczoną poczytalnością, gdzie ze względu na winę jest konieczne nadzwyczajne złagodzenie kary.

• Czyli sprawa braku możliwości złagodzenia kary dotyczy także nieletnich?

- Tak, nie ma możliwości złagodzenia kary.

• Jak rozwiązać ten problem?

- Tylko nowelizacja kodeksu karnego może załatwić problem. Najlepiej, aby z Trybunału wyszedł sygnał, że jest potrzebna nowelizacja.

• Jednak wiele orzeczeń TK nie jest wykonywanych.

- Odpowiedzialny za przestrzeganie konstytucji jest prezydent. Jeśli rząd i inny uprawniony podmiot nie występują z inicjatywą legislacyjną zmierzającą do wykonania orzeczenia TK, to powinien z nią wystąpić prezydent. Stan luki prawnej nie jest zgodny z konstytucją.