Co do zasady warunki zatrudniania m.in. w urzędach miast i gmin zostały określone w ustawie z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1202). Przy czym, jak zwraca uwagę prof. Irena Lipowicz, są one różne w zależności od podstawy nawiązania stosunku pracy (umowa lub powołanie).

Generalnie minimalne wymagania kwalifikacyjne (na które składają się: wykształcenie oraz potwierdzone według odrębnych przepisów umiejętności zawodowe, a także staż pracy) konieczne do zatrudnienia na danym stanowisku zostały określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia płacowego. Z kolei ustawa stawia wymóg posiadania co najmniej trzyletniego stażu pracy lub wykonywania przez taki sam okres działalności gospodarczej o charakterze zgodnym z wymaganiami na danym stanowisku jedynie w stosunku do pracowników samorządowych zatrudnianych na podstawie umowy o pracę na kierowniczych stanowiskach urzędniczych.

Zdaniem RPO przyjęcie takiego rozwiązania powoduje nierówne traktowanie pracowników samorządowych, co narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Według prof. Lipowicz osoby pracujące w urzędach, do których ma zastosowanie ustawa z 28 listopada 2008 r., należą do jednej klasy (kategorii) pracowników. Dlatego nie powinni być różnicowani, jeżeli chodzi o wymagania, jakie powinni spełniać przy podejmowaniu pracy w administracji samorządowej.

Rzecznik domaga się od ministra nowelizacji ustawy o pracownikach samorządowych. Chce, aby każda osoba ubiegająca się o pracę w urzędzie miała możliwość wykazania się stażem pozapracowniczym. W szczególności chodzi o okresy prowadzenia działalności gospodarczej.

Eksperci są podobnego zdania. – Jestem ojcem przepisu, który dopuszcza na stanowiska kierownicze osoby z doświadczeniem w prowadzeniu firmy. Opiniując projekt ustawy, wskazywałem, że przy obecnych zmianach rynkowych możliwość stosowania wymogu posiadania stażu pozapracowniczego tylko w stosunku do części pracowników jest strasznym konserwatyzmem – przekonuje dr Stefan Płażek adwokat, adiunkt w Katedrze Prawa Samorządu Terytorialnego Uniwersytetu Jagiellońskiego. – Popieram więc wniosek prof. Ireny Lipowicz. Do pracy w administracji samorządowej należy dopuszczać ludzi ze stażem w prowadzeniu własnej działalności nie tylko na stanowiskach kierowniczych – dodaje.