Obie spółki są osobowymi spółkami handlowymi, co sprawia, że w wielu aspektach są do siebie podobne. Dotyczy to w szczególności ich momentu powstania, rejestracji w KRS, statusu przedsiębiorcy, zasad opodatkowania oraz oskładkowania wspólników tychże spółek.

Różnica pomiędzy spółką jawną a spółką komandytową kryje się w pozycji wspólników poszczególnych spółek. W spółce jawnej zasadą jest równość praw, obowiązków oraz zasad odpowiedzialności osób ją tworzących. Spółka komandytowa składa się z dwóch grup wspólników: komplementariuszy oraz komandytariuszy. Pozycja pierwszej z nich odpowiada statusowi wspólników spółki jawnej. Natomiast prawa, obowiązki oraz odpowiedzialność komandytariuszy ulega znacznemu ograniczeniu, a może wręcz zostać wyłączona.

Konstrukcja spółki komandytowej pozwala zatem na istnienie kategorii wspólników, którzy w zamian za mniejsze prawa i obowiązki w spółce zyskują ograniczenie ich odpowiedzialności za jej zobowiązania.

Struktura taka może zostać wykorzystana przez grupę osób, z których część dysponuje pomysłem na biznes, reszta zaś gotowa jest wnieść odpowiedni kapitał na jego rozwój, zachowując jednocześnie władzę w spółce. Spółka jawna przeznaczona jest dla osób pragnących prowadzić działalność gospodarczą pod wspólną firmą oraz uczestniczyć w niej na równych zasadach.

Podstawowe cechy

 

Spółka jawna

Spółka komandytowa

Forma umowy

Forma pisemna zwykła.

Forma aktu notarialnego.

Wpływa to na wyższy koszt założenia spółki związany z koniecznością uiszczenia taksy notarialnej od umowy spółki wyliczanej od wartości wkładów.

Wkłady do spółki

Brak szczególnych ograniczeń. Mogą nim być: pieniądze, rzeczy i prawa, a także inne świadczenia (np. praca na rzecz spółki).

Wkładem komandytariusza nie może być zobowiązanie do wykonania pracy lub świadczenia usług na rzecz spółki oraz wynagrodzenie za usługi świadczone przy powstaniu spółki, chyba że wartość innych jego wkładów do spółki nie jest niższa od wysokości sumy komandytowej.

Jeśli komplementariuszem jest spółka z o.o. lub spółka akcyjna, a komandytariuszem jest wspólnik tej spółki, wkładu komandytariusza nie mogą stanowić jego udziały w tej spółce z o.o. lub akcje tej spółki akcyjnej. W pozostałym zakresie wkłady komplementariusza mogą być takie same jak wspólnika spółki jawnej.

Prowadzenie spraw spółki

Każdy wspólnik ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki.

Ograniczenie tej zasady może nastąpić jedynie w umowie spółki, uchwale wspólników lub orzeczeniu sądu.

Sprawy spółki prowadzą komplementariusze. Ograniczenie tego prawa jest możliwe na zasadach jak w spółce jawnej.

Komandytariusze mogą prowadzić sprawy spółki, tylko jeżeli umowa spółki tak stanowi. Mają oni jednak prawo żądać odpisu sprawozdania finansowego za rok obrotowy oraz przeglądania ksiąg i dokumentów celem sprawdzenia jego rzetelności.

Reprezentacja

Każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę.

Reprezentacja łączna bądź pozbawienie prawa reprezentacji spółki musi wynikać albo z umowy spółki, albo orzeczenia sądu.

Spółkę reprezentują komplementariusze. Ograniczenie tego prawa jest możliwe na zasadach jak w spółce jawnej.

Komandytariusze mogą występować tylko jako pełnomocnicy spółki, co wymaga udzielenia im odrębnego pełnomocnictwa.

Udział w zyskach i stratach

Każdy wspólnik ma prawo do równego udziału w zyskach i uczestniczy w stratach w tym samym stosunku bez względu na rodzaj i wartość wkładu.

Odmienne zasady można przewidzieć w umowie spółki.

Do komplementariuszy stosuje się te same zasady co do wspólników spółki jawnej.

Komandytariusz uczestniczy w zysku spółki proporcjonalnie do jego wkładu rzeczywiście wniesionego do spółki, w stracie zaś uczestniczy do wartości umówionego wkładu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Sprawozdawczość

Spółki jawne osób fizycznych zobowiązane są do stosowania przepisów ustawy o rachunkowości, gdy ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1 200 000 euro.

Spółki komandytowe zobowiązane są do stosowania przepisów ustawy o rachunkowości (pełna sprawozdawczość).

Odpowiedzialność wspólników

Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz subsydiarnie ze spółką.

Odpowiedzialność subsydiarna oznacza, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Komplementariusz odpowiada jak wspólnik spółki jawnej.

Komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli tylko do wysokości określonej w umowie spółki sumy komandytowej. Jest on jednak wolny od odpowiedzialności w granicach wartości wkładu wniesionego do spółki.

Jeśli wkład wniesiony jest równy bądź większy od sumy komandytowej, to komandytariusz nie ponosi ww. odpowiedzialności.

Śmierć wspólnika

Powoduje rozwiązanie spółki, o ile umowa nie stanowi inaczej albo wspólnicy nie postanowią o kontynuowaniu jej działalności.

Śmierć komplementariusza ma takie same skutki jak śmierć wspólnika spółki jawnej.

Śmierć komandytariusza nie stanowi przyczyny rozwiązania spółki.

Podsumowanie – plusy i minusy

Ze względu na inne przeznaczenie obu spółek niezwykle trudno wskazać plusy i minusy obu konstrukcji prawnych, bowiem w zależności od przyjętego punktu widzenia niektóre cechy poszczególnych spółek mogą stanowić zarówno ich mocne, jak i słabe strony.

 

Plusy

Minusy

Spółka jawna

– równość praw i obowiązków wspólników,

– prostsze założenie i zmiany umowy (zwykła forma pisemna),

– mniej skomplikowane zasady funkcjonowania spółki,

– stosowanie uproszczonych zasad sprawozdawczości finansowej.

– wspólnicy odpowiadają solidarnie i subsydiarnie oraz całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki,

– wspólnicy mają obowiązek prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania.

Spółka komandytowa

– możliwość ograniczenia, a nawet wyłączenia odpowiedzialności niektórych wspólników za zobowiązania spółki,

– możliwość pozyskiwania inwestorów, którzy jednocześnie nie muszą angażować się w bieżącą działalność spółki.

– bardziej skomplikowane zasady funkcjonowania spółki,

– nierówna pozycja wspólników w spółce – reprezentacja oraz prowadzenie spraw spółki w rękach komplementariuszy,

– większe koszty założenia oraz zmian umowy spółki (dodatkowe koszty sporządzenia aktu notarialnego),

– stosowanie zasad pełnej sprawozdawczości finansowej.

Michał Koralewski, radca prawny, wspólnik zarządzający w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku