Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel, prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Mit 1. Bierny udział nie narusza prawa

Niektórzy przedsiębiorcy uznają, że gdy udział w zmowie nie był przez nich zamierzony, a inicjatywa wyszła od innego podmiotu, nie dopuszczają się naruszenia. W rzeczywistości jest inaczej. Z punktu widzenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów właściwie bez znaczenia pozostaje to, czy przedsiębiorca jest aktywnym uczestnikiem porozumienia (np. jego inicjatorem), czy też jego udział w zmowie jest bierny (np. dystrybutor akceptuje jedynie warunki antykonkurencyjnej umowy).

Zdarzyło mi się słyszeć opinie, że „pasywni” uczestnicy porozumienia, np. dystrybutorzy, którzy jedynie stosują narzucone im warunki kontraktów – nie mogą podlegać sankcjom za naruszenie prawa. Jest to jednak błędne podejście. Wszystkie podmioty, które wspólnie podjęły niedozwolone działanie, np. były jego pomysłodawcą albo przystąpiły do niego za namową innego przedsiębiorcy, nawet gdy w praktyce nie miały wpływu na jego zakres, mogą ponosić odpowiedzialność za naruszenie prawa.

Ceny powinny wynikać z rachunku ekonomicznego przedsiębiorcy

Nie oznacza to jednak, że wymiar kary będzie dla wszystkich jednakowy. Kluczową rolę odegra tutaj rzeczywisty udział danego podmiotu w porozumieniu. Inicjator z pewnością nie będzie mógł liczyć na łagodne traktowanie w przeciwieństwie do przedsiębiorcy, który był biernym uczestnikiem zmowy. Kwestie te będą miały także wpływ na obniżenie lub redukcję sankcji w programie leniency. Inicjator zmowy nie może liczyć na całkowite zwolnienie z kary finansowej.

Mit 2. Brak stosowania uzgodnień jest legalny

Nawet jeżeli przedsiębiorcy nie stosują w praktyce warunków porozumienia, to samo jego zawarcie stanowi naruszenie ustawy. Do uznania, że praktyka stosowana przez przedsiębiorców ma charakter ograniczający konkurencję, nie jest bowiem konieczne wystąpienie jej skutku rynkowego. Z punktu widzenia prawa antymonopolowego bez znaczenia jest więc to, czy przedsiębiorcy zamierzali realizować porozumienie, czy też nie. Istotny jest natomiast obiektywny, faktyczny cel lub skutek ich wspólnego skoordynowanego działania.