Ekstrema rośnie w siłę

Do trendów tych należy wzrastająca aktywność środowisk ekstremistycznych. Organizacje o takim charakterze podejmują inicjatywy (nierzadko ponadnarodowe) w połączeniu z innymi ugrupowaniami o p0dobnych poglądach. Ma to na celu mobilizację jak najszerszej grupy do udziału w demonstracjach. Stąd coraz częściej deklarowane jako pokojowe zgromadzenia nabierają niekontrolowanego przebiegu, a w ich ramach dochodzi do aktów agresji skierowanych przeciwko innym zgromadzeniom, osobom trzecim (np. fotoreporterom) i funkcjonariuszom. Brak organizacyjnej spójności zgromadzenia i udział osób przypadkowych, których tylko pozornym celem jest manifestowanie poglądów, a rzeczywistym okazja do starcia z siłami policji, może prowadzić zarówno do zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego, jak i zagrożenia samego zgromadzenia, ponieważ istnieje ryzyko rozwiązania demonstracji. Dla tych dwóch aspektów należy poszukiwać nowych rozwiązań prawnych.

Decyzja prognozowa

Najdalej idącym środkiem ograniczającym wolność zgromadzeń jest zakaz zgromadzenia. Decyzję w tym przedmiocie podejmuje organ gminy, jeżeli deklarowany cel jest sprzeczny z prawem. Nie jest jednak tajemnicą, że organizatorzy często wskazują inny cel, niż przyświeca im w rzeczywistości. W praktyce weryfikacja rzeczywistego celu może nastąpić dopiero w czasie zgromadzenia, gdy już dochodzi np. do aktów agresji. W takim przypadku organ gminy może wprawdzie zgromadzenie rozwiązać, ale pozostają skutki, których można było uniknąć.

Ponadto ustawa pozostawia możliwość zakazania zgromadzenia, które może prowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi czy mienia w znacznych rozmiarach. Problem polega na tym, że sformułowania te są niejasne. Z praktyki wynika, że w obawie przed opinią publiczną właściwe organy niechętnie sięgają po ten środek. Brak jest bowiem unormowań dotyczących przesłanek dla zakazu organizacji zgromadzenia. Kwestia, czy te przesłanki zachodzą, powinna być oparta na prognozie. Organ powinien jej dokonywać w oparciu o wcześniej stwierdzone oraz obiektywnie potwierdzone okoliczności, wskazujące z dużym prawdopodobieństwem, że zgłoszone zgromadzenie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Podstawą może być dotychczasowa postawa i głoszone poglądy członków komitetu organizacyjnego, analiza sposobu zachowania uczestników podczas wcześniejszych zgromadzeń lub treści informacji zawartych w zaproszeniach, np. czy wzywa się uczestników do posiadania broni.