Dzisiaj zmiany na mapie terytorialnej kraju dopuszczalne są tylko na wniosek zainteresowanej rady gminy, poprzedzony konsultacjami z mieszkańcami. Natomiast po zmianach mieszkańcy będą mogli aktywnie wpływać na podział terytorialny kraju.

Wniosek o referendum będzie musiała złożyć grupa co najmniej 15 obywateli. Referendum z mocy ustawy będzie niedopuszczalne, jeżeli dochody podatkowe na mieszkańca gminy w zmienionych granicach lub nowej jednostce będą za niskie w stosunku do wytycznych zawartych w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Ponadto referendum nie odbędzie się, gdy po zmianach na mapie administracyjnej miałaby powstać gmina zamieszkiwana przez najmniejszą liczbę mieszkańców w kraju.

Zdaniem senatorów, którzy zgłosili w maju poprawki do ustawy, odniesienie wielkości tworzonej gminy do najmniejszej w kraju, a nie w województwie, zapobiegnie rozdrobnieniu gmin, jak również będzie sprzyjało dopasowaniu wielkości nowej jednostki do uwarunkowań regionalnych. Z takim twierdzeniem nie zgodzili się jednak posłowie. Głosowanie nad senackimi poprawkami odbędzie się jutro.