W przeciwieństwie do zasad związanych ze zbywaniem nieruchomości, ustawa o gospodarce nieruchomościami w ogóle nie odnosi się do procedury nabywania nieruchomości przez gminy. Nie określa ona zatem np. czy przy zakupie nieruchomości konieczne jest zorganizowanie przetargu, czy też może się ono odbyć w trybie bezprzetargowym. Nie przesądza także, czy gmina przed zakupem nieruchomości ma obowiązek sporządzenia operatu szacunkowego i wyceny nieruchomości.

Brak odpowiednich regulacji prawnych w ustawie o gospodarce nieruchomościami nie oznacza jednak, że gminy nie mogą pozyskiwać nowych nieruchomości, np. na nowe inwestycje. Jest to możliwe, a uprawnienia takie przyznaje gminom ustawa o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a) tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących m.in. zasad nabywania nieruchomości należy do wyłącznej właściwości rady gminy. Oznacza to, że każda rada gminy powinna podjąć uchwałę w sprawie zasad nabywania nieruchomości przez gminę.

Jasne zasady

Ustawa o samorządzie gminnym nie określa jednak, jakie elementy powinny znaleźć się w uchwale określającej zasady nabywanie nieruchomości. Gminy mają w tym zakresie pewną swobodę. W praktyce uchwały rady gminy najczęściej wskazują, w jakich przypadkach dopuszczalne jest nabycie nieruchomości, np. na wykonanie zadań własnych gminy; czy w jaki sposób powinno nastąpić to nabycie, np. odpłatnie, nieodpłatne przekazanie w drodze decyzji administracyjnej lub zamiana nieruchomości.

Uchwały rady gminy najczęściej określają też procedurę, w jakiej dopuszczalne jest nabycie nieruchomości. Co do zasady każdy zakup powinien być poprzedzony rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym danej nieruchomości. Podstawą tych rokowań powinna być wartość nieruchomości określona przez rzeczoznawcę majątkowego. Co prawda przepisy nie stawiają takiego wymagania, to jednak ze względu na przepisy regulujące prowadzenie prawidłowej gospodarki finansami publicznymi zasadne wydaje się sporządzenie operatu szacunkowego i nabycie nieruchomości za cenę nie wyższą niż określona przez taki operat.

Uchwała rady gminy powinna też określać, czy każde nabycie nieruchomości wymaga zgody rady gminy, czy też dopuszczalne jest w określonych przypadkach zakupienie nieruchomości samodzielnie przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Ustawa o gospodarce nieruchomościami dopuszcza bowiem określenie przez radę gminy wysokości sumy, do której wójt, burmistrz czy prezydent miasta może samodzielnie zaciągać zobowiązania. Rada gminy może więc np. określić, że o nabyciu działki czy budynku do 350 tys. zł samodzielnie może decydować organ wykonawczy gminy i nie jest mu potrzebna do nabycia zgoda rady. Uchwała może też jednak stanowić, że w każdym przypadku przed zakupem nieruchomości wójt, burmistrz czy prezydent miasta musi uzyskać zgodę rady.

Sposoby nabycia nieruchomości

Gmina nabywa nieruchomości w drodze:

● umowy, na własność lub w użytkowanie wieczyste gminy;

● wywłaszczenia na rzecz gminy;

● zamiany lub darowizny,

● przejęcia po zlikwidowanych lub sprywatyzowanych komunalnych osobach prawnych oraz zlikwidowanych komunalnych jednostkach organizacyjnych;

● zrzeczenia się nieruchomości przez jej właściciela;

● pierwokupu;

● podziałów oraz scaleń i podziałów.