Gmina ma możliwość zfinansowania projektu rewitalizacji obiektu budowlanego lub zespołu budynków ze źródeł unijnych. Przedsięwzięcie rewitalizacyjne może dotyczyć także obiektów i terenów zniszczonych przez przemysł, wojsko lub klęski żywiołowe.

Jeżeli przedsięwzięcie ma charakter lokalny lub regionalny i jego realizacja nie wymaga poniesienia dużych kosztów, to o wsparcie gmina powinna starać się z Regionalnego Programu Operacyjnego (RPO). Dodatkowo gminy mogą pozyskać dofinansowanie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW), pod warunkiem że projekt będzie realizowany na terenach wiejskich, w miejscowości liczącej nie więcej niż 5 tys. mieszkańców. Z kolei w sytuacji, gdy projekt ma znaczenie ogólnokrajowe czy ponadregionalne, to jednostka samorządu terytorialnego może starać się o dotację z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (PO IiŚ).

Wsparcie z regionu

Projekt realizowany przy wsparciu finansowym z RPO (także w ramach innych programów pomocowych UE) powinien swym zasięgiem obejmować kompleksowe zagospodarowanie przestrzeni publicznej rewitalizowanych terenów. Musi uwzględniać renowację budynków o wartości architektonicznej i znaczeniu historycznym. Przykładowo tylko za unijne pieniądze gmina może przeprowadzić renowację części wspólnych wielorodzinnych budynków mieszkalnych oraz zaadaptować budynki (będące własnością władz publicznych i organizacji nonprofit) na cele mieszkalne.

W większości przypadków w ramach RPO dofinansowanie projektu wynosi do 75 proc. kosztów kwalifikowanych. Należy pamiętać, że gmina do wniosku powinna dołączyć plan rewitalizacji obiektu lub lokalny program rewitalizacji. Dotacje są udzielane w formie refundacji poniesionych przez beneficjenta kosztów inwestycyjnych. Przedsięwzięcia tego typu muszą służyć jednak aktywizacji społeczności zamieszkujących obszary rewitalizowane oraz przeciwdziałać negatywnym zjawiskom społecznym, np. bezrobociu. Dodatkowo w ramach realizacji projektu powinien być zbudowany system poprawy bezpieczeństwa publicznego oraz przedsięwzięcie mające na celu walkę z przestępczością i patologiami społecznymi.

Dotacje ogólnokrajowe

Miasta i gminy na projekty rewitalizacyjne o większych kosztach kwalifikowanych i o pozaregionalnym znaczeniu projektu mogą pozyskać fundusze w ramach PO IiŚ. Dotacje na tego typu inwestycje udzielane są w ramach tzw. osi priorytetowej XI – Kultura i dziedzictwo kulturalne – w działaniach:

● 11.1 Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponadregionalnym,

● 11.2 Rozwój oraz poprawa stanu infrastruktury kultury o znaczeniu ponadregionalnym.

W ramach tego programu samorządy mogą liczyć na dotacje do wysokości 85 proc. kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Minimalny koszt realizacji projektu to 20 mln euro. W przypadku tego programu dofinansowanie może być wypłacane oprócz refundacji także w formie zaliczki na poczet ponoszonych przez beneficjenta w przyszłości kosztów. Jej wysokość może stanowić nawet 100 proc. przyznanych dotacji. Z reguły zaliczka będzie wypłacana w ratach (transzach). Dzięki finansowemu wsparciu z PO IiŚ można przeprowadzić rewitalizację, rewaloryzację, konserwację oraz adaptację na cele kulturalne obiektów zabytkowych. Wspomagany jest zakup i remont trwałego wyposażenia do prowadzenia działalności kulturalnej oraz na zabezpieczenie zabytków przed kradzieżą i zniszczeniem. Możliwe jest także otrzymanie wsparcia na przygotowanie kompleksowej dokumentacji technicznej niezbędnej do wnioskowania i realizacji przedsięwzięcia. Środki unijne można pozyskać również na rozbudowę, remont i przebudowę instytucji kulturalnych.

Obszary wiejskie

Gminy wiejskie oraz miejsko-wiejskie mogą ubiegać się o finansowanie przedsięwzięć rewitalizacyjnych w ramach działania Odnowa i rozwój wsi z unijnego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Maksymalna wartość dotacji wynosi 500 tys. zł. W każdym przypadku nie może być wyższa niż 75 proc. kosztów kwalifikowanych projektu. Warunkiem uzyskania dofinansowania jest realizacja inwestycji w miejscowości liczącej do 5 tys. mieszkańców. Dodatkowo projekt musi być wpisany w lokalny plan odnowy miejscowości. Nie może on mieć jednak charakteru komercyjnego. Pomoc finansowa jest udzielana w formie refundacji poniesionych kosztów inwestycyjnych.

Dzięki środkom z tego programu możliwa jest realizacja inwestycji w zakresie przebudowy, remontu lub zakup wyposażenia obiektów pełniących funkcje publiczne, społeczno-kulturalne, rekreacyjne i sportowe. Za unijne pieniądze gmina może odnowić lub przeprowadzić proces konserwacji lokalnych pomników historycznych i budynków będących zabytkami lub miejscami pamięci.