Prawo ochrony środowiska oraz ustawa o ochronie przyrody wprowadzają pewne ograniczenia w zakresie gospodarowania nieruchomościami. Dotyczą one głównie ustanowienia parku narodowego, rezerwatu, parku krajobrazowego, obszaru chronionego krajobrazu, obszaru Natura 2000, pomnika przyrody oraz ustanowienia obszaru cichego na terenie aglomeracji i poza terenem aglomeracji.

Obszary ciche

Obszary ciche na terenie aglomeracji i poza aglomeracją powstają w drodze uchwały rady powiatu lub rady miasta – w przypadku miast na prawach powiatu. Projekt uchwały o wyznaczeniu obszaru cichego musi zostać uzgodniony z właściwym miejscowo wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta w terminie 30 dni. Jeżeli w tym terminie organy gminy czy miasta nie zajmą żadnego stanowiska, to uchwała może zostać poddana pod głosowanie, bowiem uznaje się, że organy te nie miały żadnych uwag do projektu uchwały.

Rada powiatu lub miasta, podejmując swoją uchwałę, powinna wziąć pod uwagę szczególne potrzeby ochrony przed hałasem tych obszarów. Powinna ona też podać wymagania zapewniające utrzymanie poziomu hałasu co najmniej na istniejącym poziomie. Wymaganiami tymi może być np. zakaz stosowania silników spalinowych na konkretnych akwenach czy zakaz poruszania się samochodów o określonej ładowności w określonych godzinach. Wielkość emisji hałasu wyznacza się i ocenia na podstawie pomiarów poziomu hałasu w środowisku.

Parki narodowe

Utworzenie parku narodowego, zmiana jego granic lub likwidacja następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, które określa jego nazwę, obszar, przebieg granicy, otulinę i nieruchomości Skarbu Państwa nieprzechodzące w trwały zarząd parku narodowego. Utworzenie parku narodowego, zmiana jego granic lub likwidacja może nastąpić po uzgodnieniu z właściwymi miejscowo np. radami gmin czy powiatów, na których obszarze działania planuje się zmiany, oraz po zaopiniowaniu, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia tych zmian, przez zainteresowane organizacje pozarządowe. Niezłożenie opinii w terminie uznaje się za brak uwag.

W przypadku objęcia nieruchomości granicami parku narodowego obowiązuje zakaz ich zabudowy, prowadzenia działalności wytwórczej, handlowej i rolniczej. W obszarach parku narodowego możliwa jest jednak tzw. ochrona krajobrazowa, czyli możliwość zabudowy obszarów wykorzystywanych gospodarczo, jeżeli nie kłóci się to z walorami krajobrazowymi terenu.

Takie same ograniczenia występują na terenach objętych obszarem rezerwatu przyrody. Ustanowienie takich terenów następuje w drodze aktu prawa miejscowego w formie zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska.