Zgodnie z ustawą o wyborze prezydenta (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 47, poz. 544 z późn. zm.) osoby, którym przysługuje czynne prawo wyborcze, wpisuje się do spisu wyborców. Sporządza się go w urzędzie gminy najpóźniej 14 dni przed dniem wyborów (w przypadku tegorocznych wyborów prezydenckich – do 6 czerwca 2010 r.). Podstawą spisu jest stały rejestr wyborców prowadzony przez tę gminę. Jeden egzemplarz spisu, w przeddzień głosowania, przekazuje się przewodniczącemu właściwej obwodowej komisji wyborczej.

Głosowanie w miejscu stałego zamieszkania w Polsce

Wyborca zameldowany na pobyt stały na obszarze danej gminy jest wpisywany do odpowiedniego spisu wyborców z urzędu. To znaczy, że nie musi on występować do urzędu gminy z żadnym wnioskiem w tej sprawie. Spis wyborców jest udostępniany do wglądu w urzędzie gminy niezwłocznie po jego sporządzeniu, w czasie podanym do wiadomości wyborców w sposób zwyczajowo przyjęty, na przykład przez ogłoszenie w prasie, lokalnych mediach. Przed wyborami warto sprawdzić, czy nasze nazwisko znajduje się w spisie wyborców, ponieważ w razie stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości (np. braku naszego nazwiska na liście) przysługuje prawo do wniesienia reklamacji. Może być ona wniesiona ustnie lub pisemnie do organu, który listę sporządził. Reklamacje te zostają rozpatrzone w ciągu 48 godzin od daty ich wniesienia.

Głosowanie poza miejscem stałego zamieszkania

Wyborca, który czasowo przebywa na obszarze danej gminy w okresie obejmującym dzień wyborów, jest dopisywany do spisu wyborców sporządzanego dla obszaru tej gminy. Warunkiem jest złożenie przez takiego wyborcę wniosku do odpowiedniego urzędu gminy najpóźniej w 10. dniu przed dniem wyborów (czyli 10 czerwca 2010 r.).

Takie same zasady dotyczą wyborcy nigdzie niezamieszkałego, przebywającego na obszarze gminy. Jeżeli wyborca zmienia miejsce pobytu przed dniem wyborów, otrzymuje na swoje żądanie dwa zaświadczenia, które uprawniają do oddania głosu w dniu pierwszego oraz ponownego głosowania. Zaświadczenie takie upoważnia do głosowania w dowolnym obwodzie głosowania w kraju albo za granicą. Wniosek o ich wydanie składa się w urzędzie gminy wyborcy najpóźniej 2 dni przed dniem wyborów (do 28 czerwca 2010 r.). Gdy zmiana miejsca pobytu wyborcy następuje po dniu pierwszego głosowania, otrzymuje on, na swoje żądanie, zaświadczenie o prawie do głosowania w dniu ponownego głosowania.

Wniosek w tej sprawie składa się w odpowiednim urzędzie gminy po dniu pierwszego głosowania, nie później niż w 2. dniu przed dniem ponownego głosowania (tj. do 2 lipca 2010 r.). Istotne jest to, że w przypadku utraty zaświadczenia o prawie do głosowania niezależnie od przyczyny, nie będzie możliwe otrzymanie kolejnego zaświadczenia ani wzięcie udziału w głosowaniu w obwodzie właściwym dla miejsca stałego zamieszkania.

Ułatwienia dla osób niepełnosprawnych

Ustawodawca wprowadził ułatwienia dla wyborców niepełnosprawnych. Mogą być oni na wniosek dopisani do spisu wyborców w wybranym przez siebie obwodzie głosowania (na obszarze gminy, w której ten wyborca mieszka), pod warunkiem że w obwodzie tym znajduje się lokal dostosowany do potrzeb wyborców niepełnosprawnych. Wniosek, o którym mowa, należy złożyć w urzędzie gminy najpóźniej w 5. dniu przed dniem wyborów (tj. do 5 czerwca 2010 r.). Wyborca posiadający orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności albo równoznaczne orzeczenie organu rentowego, jak również wyborca, który najpóźniej w dniu głosowania ukończy 75 lat, może głosować przez pełnomocnika.

48 godzin mają gminy na rozstrzygnięcie reklamacji dotyczących spisów wyborców

10 czerwca mija termin, do kiedy wyborcy mogą złożyć wniosek uprawniający do głosowania w gminie, na terenie której nie mieszkają na stałe

Podstawa prawna

Ustawa z 27 września 1990 r. o wyborze prezydenta (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 47, poz. 544 z późn. zm.).