Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał precedensowy wyrok w sprawie obligacji komunalnych. Uznał, że Zarząd Województwa Mazowieckiego nie miał prawa udzielić gwarancji na zamianę typu odsetek związanych z emisją obligacji (sygn. akt VSA/Wa 22/10). Zdaniem sądu samorządy mogą tylko poręczać zobowiązania wynikające z emisji obligacji. Konsekwencje tego orzeczenia są dużo dalej idące. Pod znakiem zapytania stanęła emisja obligacji komunalnych, która miała pozwolić na pozyskanie 1,5 mld zł środków unijnych dla gmin na Mazowszu.

Poręczenie czy gwarancja

Wszystko zaczęło się od planu emisji obligacji komunalnych przez Agencję Rozwoju Mazowsza. Obligacje to papiery wartościowe emitowane w serii. Emitent stwierdza w nich, że jest dłużnikiem właściciela obligacji i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia. W praktyce oznacza to, że emitent po określonym czasie zobowiązuje się do wykupienia obligacji.

Prawo emisji obligacji mają m.in. jednostki samorządu terytorialnego, czyli gminy, powiaty, województwa, a także ich związki oraz miasto stołeczne Warszawa.

– Żeby obligacje były trochę tańsze, chcieliśmy dodać do nich produkt strukturyzowany SWAP – mówi prezes zarządu ARM Krzysztof Filiński. Ustawa o finansach publicznych pozwala samorządom udzielać poręczeń i gwarancji. W ustawie o obligacjach najprawdopodobniej przez niedopatrzenie nieuszczegółowiono poręczenia w celu obligacji.

Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie unieważniła uchwałę w sprawie udzielania gwarancji. Potwierdził to WSA w Warszawie. Jego zdaniem z ustawy o obligacjach wynika, że samorząd może tylko poręczać emisję obligacji, a nie udzielać gwarancji. Sąd uznał, że emisja obligacji i instrument wsparcia są ze sobą na tyle powiązane, że również w tym przypadku nie ma podstawy do udzielenia gwarancji.

Sposób na tańszą emisję

Obligacje z dodatkową gwarancją województwa na zamianę typu odsetek miały na celu obniżenie kosztów. Pomysł polegał na tym, że agencja emituje obligacje poręczane przez województwo. Dodatkowo plan zakładał gwarancję na instrument wsparcia, który miał pozwolić na obniżenie kosztów. Była to tzw. opcja SWAP, która daje możliwość znacznej obniżki ceny obligacji i spłaty odsetek. – Obligacje bez SWAP ze zwykłym poręczeniem może wyemitować każda gmina, ale są one znacznie droższe – tłumaczy Krzysztof Filiński. Ustawa o obligacjach nie przystaje do ustawy o finansach publicznych, bo pierwsza mówi tylko o poręczaniu, a druga pozwala też na udzielanie gwarancji.

– Nie można wykluczyć, że zapis w ustawie o obligacjach zezwalający tylko na poręczenie zobowiązań wynikających z obligacji wynika z przeoczenia – mówi dr Marcin Będzieszak z Katedry Finansów Uniwersytetu Szczecińskiego.