Procedury blokują e-sądy

- W niektórych sądach rejonowych specjalnie do rozpoznawania takich spraw zostaną utworzone tzw. e-sądy, działające przy wydziałach cywilnych - mówi dr Maciej Skory.

- Elektroniczne postępowanie upominawcze będzie pierwszym w pełni elektronicznym postępowaniem sądowym. To krok do całościowej informatyzacji sądownictwa oraz sposób na zweryfikowanie w praktyce idei postępowania sądowego w trybie elektronicznym. Wzorem dla elektronicznego postępowania upominawczego jest też wdrożenie systemu informatycznego w KRS. Dowodzi on, że duży, ogólnopolski system informatyczny można zbudować i z powodzeniem wdrożyć - zauważa Bogdan Pękalski, sędzia delegowany do Departamentu Informatyzacji Resortu w Ministerstwie Sprawiedliwości.

Elektroniczny podpis urzędowy zrewolucjonizuje pracę sądów

Od dawna wiadomo, że wprowadzenie e-sądów spowalnia brak ogólnodostępnego podpisu elektronicznego. Ministerstwo Gospodarki przygotowało projekt nowej ustawy o podpisie elektronicznym. Przewiduje on między innymi wprowadzenie podpisu urzędowego, dostępnego dla wszystkich osób fizycznych. Dane w postaci elektronicznej opatrzone tym podpisem będą równoznaczne pod względem skutków prawnych z dokumentem opatrzonym podpisem własnoręcznym.

- Podpis urzędowy ma być zawarty w nowych dowodach osobistych z chipem. Będzie identyfikować tożsamość w relacjach obywatela z urzędem - tłumaczy Wiesław Paluszyński, wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Informatycznego.

Podpis urzędowy będzie podpisem zaawansowanym, opartym na certyfikacie urzędowym. Takie certyfikaty będą mogły wydawać organy władzy publicznej lub istniejące centra certyfikacji.

Polski ustawodawca stawia mniej barier dla obywateli w dotarciu do e-podpisu niż ustawodawca unijny. Dyrektywa o Wspólnotowej Infrastrukturze Podpisów Elektronicznych przewiduje bowiem, że państwa członkowskie mogą poddać stosowanie podpisów elektronicznych w sektorze publicznym ewentualnym wymogom dodatkowym.

- Projekt ustawy nie tyle ustanawia wymogi dodatkowe, ile raczej je usuwa dla potrzeb stosowania podpisów elektronicznych w sektorze publicznym - zauważa Patrycja Rogowska-Tomaszycka z PKPP Lewiatan.

Oprócz podpisu urzędowego projekt przewiduje trzy inne formy podpisu elektronicznego - zwykły, zaawansowany i kwalifikowany. Osoby prawne będą mogły korzystać z pieczęci elektronicznej, czyli zaawansowanego podpisu elektronicznego składanego za pomocą bezpiecznego urządzenia.

SZERSZA PERSPEKTYWA - RYNEK

W Austrii już w 1990 roku wprowadzono kompleksowy system elektronicznego obrotu prawnego. Aplikacja obejmuje możliwość wniesienia pisma do sądu, elektronicznego doręczenia pisma uczestnikowi postępowania, a także prowadzenie akt sądowych w formie elektronicznej.

W angielskim postępowaniu cywilnym możliwe jest komunikowanie się z większością sądów za pośrednictwem internetu - wysyłanie dokumentów e-mailem, a także wypełnianie niektórych formularzy w systemie on-line. Strona postępowania, przesyłając pismo procesowe, powinna liczyć się ze swoją ewentualną odpowiedzialnością za dokonanie czynności w sposób sprzeczny z prawem.

OPINIE

MICHAŁ TOMCZAK

adwokat z kancelarii Tomczak i Partnerzy

Powszechne korzystanie z formy elektronicznej postępowania na pewno wymaga upowszechnienia podpisu elektronicznego, który nie został w sposób przyjazny zaprezentowany czy też upowszechniony w szerszych kręgach społeczeństwa. To jednak mimo wszystko wydaje się kwestią wtórną. Jeżeli bowiem strony, a zwłaszcza strony profesjonalne, zauważą korzyść wynikającą ze stosowania elektronicznej formy postępowania, wówczas techniczne problemy nie powinny być już przeszkodą. Korzyść taka, jak się wydaje, wynika przede wszystkim z możliwości przyspieszenia postępowania. Tymczasem obecne standardy wymiaru sprawiedliwości nie są w stanie przekonać kogokolwiek, że czas w funkcjonowaniu sądów ma rzeczywiście znaczenie. Wydaje się zatem, że mamy tu zjawisko swoistej współzależności i jednocześnie paradoksu: postępowanie elektroniczne ma przyspieszyć postępowanie, ale jednocześnie jego upowszechnienie zależne będzie od tego, czy istotnie jest to postępowanie znacznie szybsze.

JACEK GOŁACZYŃSKI

wiceprezes Sądu Okręgowego we Wrocławiu

Jeżeli osoba składająca pismo procesowe nie dysponuje podpisem elektronicznym, to sąd nie ma możliwości takiego pisma przyjąć. Pismo złożone za pomocą internetu przez stronę niemającą bezpiecznego elektronicznego podpisu zawiera brak formalny w postaci braku podpisu. I wówczas sąd musi wezwać stronę do uzupełnienia braku takiego pisma przez jego fizyczne podpisanie. Nie wydaje się, aby celowe było stwarzanie w przypadku elektronicznego postępowania większych rygorów dotyczących uwierzytelniania podmiotów aniżeli w tradycyjnym obrocie. Obecnie bowiem, jeżeli ktoś składa pozew do sądu i go podpisuje imieniem i nazwiskiem, sąd nie weryfikuje, czy rzeczywiście osoba, która ten pozew podpisała, jest tym, za kogo się podaje. Taka weryfikacja następuje dopiero w toku procesu. W elektronicznym postępowaniu upominawczym przewidujemy alternatywną dla podpisu elektronicznego formę identyfikacji stron poprzez uzyskanie loginu i hasła. Ponadto w tym postępowaniu wniesienie pisma będzie skorelowane z uiszczeniem opłaty. Uiszczenie opłaty przekazem internetowym w większym stopniu identyfikuje osobę.